GHDHA 290926 rug- en CANS-klachten t.g.v. zware fysieke wzh sjorder; toepassing arbeidsrechtelijke omkeringsregel; wg-er volledig aansprakelijk

In de Risico Inventarisatie & Evaluatie van Matrans van 1 september 2005 (prod. 8 inleidende dagvaarding) is - voor zover van belang - het volgende opgenomen:

"(...)

In de tabellen 2 t/m 18 wordt elk aandachtspunt in een risicoklasse R ingedeeld. (...)

De volgende categorieën worden gehanteerd:

1 = belangrijk risico, actie noodzakelijk, hoge prioriteit.

2 = mogelijk risico, aandacht vereist, matige prioriteit.

3 = risico wellicht aanvaardbaar, geen actie nodig, lage prioriteit.

0 = geen risico geconstateerd, geen actie nodig, handhaven situatie.

(...)

Werk- en rusttijden

Evaluatie

Het werk wordt verricht in 5 ploegendienst (dag- avond- en nachtdienst). Bij drukte wordt soms overgewerkt. Het werk vraagt redelijk zware lichamelijke arbeid. Er wordt veel in gebukte houding gewerkt en het tempo kan hoog zijn. Het vastmaken of losmaken van sjormaterialen. zoals kettingen, touw en staaldraad en het spannen ervan is vaak zwaar werk, waarbij veel met gedraaide rug in belaste toestand wordt gewerkt. Bij het vastmaken of verwijderen van twistlocks aan de kade wordt vooral lichamelijke inspanning verricht met schouder, onderarm en hand/pols. Het klimaat, zoals koude, wind, zonnehitte kan van invloed zijn op de werkomstandigheden (soms zeer slecht). (...) De werkdruk is afhankelijk van de opdrachten en de beschikbaarheid van voldoende vakbekwaam personeel.

R2

Advies

Hoewel de lichamelijke belasting inherent is aan dit soort werkzaamheden, is voortdurende aandacht noodzakelijk. Waar nodig dient met (mechanische) hulpmiddelen en/of andere werkwijzen de lichamelijke belasting te worden verminderd. Geadviseerd wordt de ontwikkelingen te volgen in de branche en zonodig onderzoek te laten verrichten naar fysieke belasting door de Arbodienst.

Lichamelijke belasting

Aandachtspunt

Moet vaak in een ongunstige lichaamshouding worden gewerkt?

Evaluatie

Tijdens het losmaken of vastzetten van lading kan de lichaamshouding soms ongunstig zijn (veel bukken, op- en van ladders klimmen en sjormateriaal pakken en binden). Dit is met name het geval als met de handen/ armen kracht moet worden uitgeoefend, hoog vòòr of opzij van het lichaam, om sjormateriaal zoals stangen of spanschroeven vast of los te maken.

R 2

Advies

Alert blijven op klachten en zo nodig maatregelen nemen. Blijven instrueren en toezien dat niet zwaarder dan 25 kg getild mag worden en dat zwaardere materialen met tenminste twee personen moeten worden getild of dat gebruik gemaakt wordt van hulpmiddelen zoals hijs- of hefwerktuigen.

Gerichte voorlichting geven over tillen, bukken en gebruik hulpmiddelen aan de medewerkers.

Samenvatting van de evaluatie

(...) Medewerkers zijn onvoldoende bekend met het doel en gebruik van Persoonlijke

Beschermingsmiddelen (PBM's).

Medewerkers ontvangen onvoldoende voorlichting over de risico's die zijn verbonden aan de werkzaamheden, zoals o.a. het werken aan boord van schepen, met gevaarlijke producten of het bedienen van arbeidsmiddelen [o.a. kettingzagen] (art. 8. lid 1 en lid 3 Arbowet).

Er is onvoldoende toezicht op het (veilig) uitvoeren van werkzaamheden, het naleven van instructies en het dragen van persoonlijke beschermingsmiddelen (art. 8.3 Arbobesluit).

Er is onvoldoende overleg met opdrachtgevers over het naleven van de veiligheidsvoorschriften door eigen personeel (van de opdrachtgever) en ingehuurd personeel (van de aannemer).

(...) Het is onvoldoende bekend wat de effecten zijn van de fysiek zware belasting van sommige werkzaamheden op het lichaam en de mogelijkheden om die belasting (en de daarmee gepaard gaande klachten) te verminderen (art. 5.2 Arbobesluit). Overwegen aanvullend onderzoek te laten uitvoeren door de Arbodienst. (...)".

Van september tot en met december 2007 heeft de Arbeidsinspectie inspecties naar fysieke belasting bij havenarbeid uitgevoerd. In de rapportage "Fysieke belasting bij havenarbeid" die zij naar aanleiding daarvan heeft opgesteld (prod. 6 inleidende dagvaarding), is (voor zover van belang) over de verschillende soorten werkzaamheden van het sjorren het volgende vermeld:

"(...)

Stekkeren: het handmatig vastmaken en losmaken van de (semi)automatische twistlocks, de verbindingsstukken om containers op elkaar vast te zetten. Een twistlock weegt ongeveer 6,5 kg. Hierbij speelt de frequentie en dwangmatige werkhouding een rol in de mate van fysieke belasting.

Stuffen en strippen van containers: het in- en uitpakken van een container kan bijzonder belastend zijn als dit handmatig gebeurt. Om een container maximaal te beladen worden pallets vaak geweerd (want kost ruimte) en worden alle gaten en hoeken volgestopt. Het risico is hierbij te zwaar tillen, te hoog tillen, het aannemen van belastende houdingen en het te zwaar duwen en trekken van goederen van en naar de container toe, en in de container zelf. De werkgever kan met zijn leverancier afspraken maken over de wijze waarop de container wordt geladen.

Sjorren van containers of van lading: het hanteren van spanbanden, stangen en kettingen bij het vastzetten van lading in of op het schip. Het werk kan fysiek te belastend zijn bij beperkte werkruimte in combinatie met het gebruik van zware kettingen en stangen. Het werken in semibesloten ruimtes, waar het benauwd kan zijn als gevolg van een hoge temperatuur, te weinig ventilatie in combinatie met uitlaatgassen van de auto's of trucks die worden gelost. Dit geeft verzwarende effecten op de fysieke belasting. Bij het sjorren van containers worden containers op het dek van het containerschip handmatig met sjorstangen vastgezet of losgemaakt. Deze sjorstangen wegen circa 20 tot 25 kg. Het sjorren vindt plaats in dwangmatige werkhoudingen waardoor het risico op gezondheidsklachten toeneemt. (...)"

"Tijdens de inspectie heeft de inspecteur een overwegend positieve indruk gekregen van de arbeidsomstandigheden in uw bedrijf.

Toch is de volgende overtreding vastgesteld. Het betreft:

In de risico-inventarisatie en - evaluatie was de fysieke belasting onvoldoende beoordeeld. Dit is in strijd met artikel 5.3 van het Arbeidsomstandighedenbesluit. De werknemers verrichten sjor-, stacker-, en stuff- en stripwerkzaamheden. Er dient een beoordeling uitgevoerd worden, die door een gecertificeerde arbodienst moet worden getoetst met inachtneming van de volgende aspecten:

 kenmerken van de last (omvang. stabiliteit, grip)

 vereiste lichamelijke inspanning (gewicht van de last)

 kenmerken van de werkomgeving (klimaat, temperatuur, vloeren,

verplaatsingsafstanden)

taakeisen (tilfrequentie. duur van het tillen)

Op basis van de uitgevoerde beoordeling moet bij constatering van tekortkomingen een plan van aanpak worden opgesteld, waarin de te nemen maatregelen met bijbehorende termijnen voor de uitvoering zijn opgenomen. Hierover dient een advies door een deskundige te worden uitgebracht. (...)

De overtreding moet binnen een termijn van 3 maanden na de hiervoor genoemde inspectiedatum zijn opgeheven."

Fysergo heeft, mede naar aanleiding van de bevindingen van de Arbeidsinspectie, in 2008 en 2009 in opdracht van Matrans onderzoek verricht naar de fysieke belasting tijdens het sjorren. In het (concept) Oriëntatie Onderzoek Fysieke Belasting Sjorders van 21 april 2008 (prod. 9 inleidende dagvaarding) is, voor zover van belang, het volgende opgenomen:

"(...) 1.1 Achtergrond

Het werken in de haven brengt met zich mee dat medewerkers worden blootgesteld aan fysieke belasting. De Arbeidsinspectie heeft vastgesteld dat de fysieke belasting dusdanig is, dat er nader onderzoek moet worden gedaan naar de mate van deze belasting (...). Op basis van deze bevindingen dient een plan van aanpak te worden opgesteld met te nemen maatregelen de termijnen waarin zullen worden ingevoerd."

(...)

Stukgoed sjorren

Het stukgoed sjorren wordt door een kleine groep (3 - 4) vaste medewerkers uitgevoerd.

De medewerkers zijn ervaren en hebben vaak van een wat hogere leeftijd. Het is specialistisch werk dat zeer afwisselend is. De medewerkers vinden het werk niet zwaar. Tijdens de werkplekinventarisatie is het niet mogelijk geweest om het stukgoed te bekijken. Door de afwisseling van de werkzaamheden lijkt er een gunstig effect op de fysieke belasting. Om deze reden is dit onderzoek verder niet gericht op stukgoed sjorren. (...)

Hierna heeft Fysergo in september 2009 een conceptrapport opgeleverd, en vervolgens is de definitieve rapportage van 15 september 2011 (prod. 10 dagvaarding), genaamd "definitief Kwantificerend onderzoek van de fysieke belasting tijdens sjorren" verschenen. Hierin is als conclusie (voor zover van belang) het volgende opgenomen:

"(...) 4. Conclusie

(...)

De resultaten laten zien dat sjorren gepaard gaat met normoverschrijdende fysieke belasting. Dit wordt met name veroorzaakt door het veelvuldig boven schouderhoogte moeten werken in combinatie met tillen en krachtzetten. Het is de combinatie van fysieke belastingsvormen (werkhoudingen, tillen, duwen-trekken) die maakt dat het werk een verhoogd risico vormt op het ontstaan van m.n. rug en schouder-arm-klachten. Er is al sprake van een te hoge fysieke belasting bij het sjorren van één bordes. Dit betekent dat het reduceren van de blootstellingsduur door kortere werktijden of meer mensen per ploeg niet zal resulteren in het gewenste effect, namelijk minder risico op blessures. De impact van de gemeten fysieke belasting is bovendien nog hoger door de grote afwisseling van langere periodes van inactiviteit (koffie/binnen zitten wachten) en daarna blootgesteld worden aan relatief hoge piekbelastingen. De invloed van soms extreme weersomstandigheden versterken dit effect.

Deze resultaten maken dat de oplossing voor deze fysieke belastingsproblematiek niet ligt in taakroulatie (reductie blootstellingsduur). De meest effectieve oplossing is hel optimaliseren van sjortechniek en sjormaterialen. Hier kan een bedrijf als Matrans echter niet op sturen. Het gaat hier over een ketenverantwoordelijkheid van scheepsbouwers, rederijen, terminals en bedrijven zoals Matrans. De Arbo-wet verplicht bedrijven het werk zodanig in te richten dat er gezond en veilig gewerkt kan worden binnen de mogelijkheden die redelijkerwijs kunnen worden gerealiseerd. Matrans kan alleen werken aan gezonde en verantwoorde uitvoering van het werk (werkgedrag door aandacht te besteden aan werktechnieken. Hier kunnen de jongeren leren van de ouderen). En Matrans kan werken aan de vitaliteit van medewerkers. Gezonden, fitte medewerkers zullen minder kan hebben op het krijgen van blessures. Hierin hebben medewerkers zelf ook een verantwoordelijkheid."

"Uit de resultaten van dit activity report kan geconcludeerd worden dat men tijdens een shift (2 taken) sjorren minder dan de helft van de tijd daadwerkelijk blootgesteld wordt aan risicovolle fysieke belasting (39 %). Het fysiek zware werk wordt over het algemeen redelijk gelijk verdeeld over de shift. Het daadwerkelijke sjorren wordt op een natuurlijke wijze voldoende afgewisseld met 'logistieke' pauzes (zoals transfer en wachten). Dit betreffen over het algemeen kortdurende pauzes (< 5 minuten of duur tussen de 5 - 20 minuten) die vanuit gezondheidsoogpunt, gezien kunnen worden als gewenste herstelmomenten.

Een gegeven blijft dat sjorders blootgesteld worden aan hoge fysieke piekbelasting (dit is vooral bij het inhaken van stangen, het tillen van 3 hoog stangen, het oplossen en dòòrzetten van spanschroeven en het lostrekken van stackers, bron Fysergo rapport 2009). Deze belasting vormt vooral een risico op schouder-, nek-, arm- en rugklachten. Het (nog verder) reduceren van de blootstellingsduur zal naar verwachting nauwelijks een reductie van gezondheidsrisico's opleveren. De resultaten laten immers zien dat er voldoende korte, natuurlijke pauzemomenten zijn. Deze conclusie is gebaseerd op de huidige organisatie van het werk bij Matrans en ILS en het huidige werkaanbod. Wanneer er in de toekomst wijzigingen plaats vinden zal wederom nagegaan moeten worden of er voldoende natuurlijke pauzemomenten aanwezig blijven voor het vereiste fysieke herstel. Niet de tijd per dag, maar de piekbelasting en de blootstelling over de jaren heen is belastend."

De Arbeidsinspectie heeft bij brief van 10 januari 2013 aan Matrans (prod. 18 inleidende dagvaarding) gemeld dat zij, mede naar aanleiding van een inspectie op 16 november 2012, voornemens is om eisen te stellen aan Matrans, op het gebied van de fysieke belasting van werknemers die zeecontainers sjorren. In de brief is daarvoor de volgende aanleiding opgenomen:

"Op basis van de inspectie zijn de hieronder genoemde overtredingen van de Arbeidsomstandighedenwetgeving geconstateerd.

Overtreding

Op grond van de bij uw organisatie uitgevoerde inspectie en nadere beoordeling van de werkzaamheid sjorren. Als ook bestudering van relevante documenten betreffende het sjorren van zeecontainers is geconstateerd dat bij het sjorren van zeecontainers op schepen die vallen onder de sjorverordening, de werknemers worden blootgesteld aan een te zware fysieke belasting. De gevaren voor de gezondheid van de werknemers ten gevolge van fysieke belasting zijn niet voldoende voorkomen. Dit is een overtreding van Artikel 5.2 en artikel 5.3 van het Arbeidsomstandighedenbesluit".

Uiterlijk op 1 oktober 2013 diende Matrans aan de gestelde eisen ter voorkoming en beperking van de fysieke belasting, te voldoen.

Na een periode van re-integratie is [appellant] in januari 2016 medisch en arbeidskundig beoordeeld in het kader van de WIA. In het arbeidsdeskundig rapport en het medisch onderzoeksverslag van 25 januari 2016 (prod. 3 inleidende dagvaarding) is - voor zover van belang - het volgende opgenomen:

"SAMENVATTING

(...) De mate van arbeidsongeschiktheid van [appellant] bedraagt op arbeidskundige gronden 80-100%.

Voordat hij ziek werd, werkte [appellant] als sjorder/meewerkend voorman bij Matrans Marin Services voor 38.66 uur per week. (...)

Door lichamelijke klachten van rug/nek/handklachten kan hij het fysiek belastende werk waarbij veel krachtsinspanning is vereist (onder meer zwaar tillen/dragen. duwen/trekken van kabels/kettingen om vracht vast te zetten) niet meer verrichten waardoor hij zijn taken als sjorder/meewerkend voorman niet kan doen. Hierdoor is cliënt ongeschikt voor het verrichten van de maatgevende arbeid.

[appellant] is aangewezen op rug/nek/arm/hand sparende werkzaamheden. Ik heb geen functies in CBBS kunnen vinden vanwege overschrijdingen op het gebied van overmatig zwaar tillen/dragen, veelvuldige hoofdbewegingen en overmatige krachtsinspanning van armen/handen, frequent reiken, hoofdbewegingen, trillingsbelasting en langdurig zitten.

Het loonverlies ten opzichte van het eigen werk is hierdoor 100%. Daarom bedraagt de mate

van arbeidsongeschiktheid op arbeidsdeskundige gronden 80-100%.

Overleg verzekeringsarts

De uitkomst van het arbeidskundig onderzoek is besproken met de verzekeringsarts. De verzekeringsarts gaat akkoord met de uitkomst. (...)"

In het arbeidsdeskundig rapport is verder vermeld als prognose, dat de verwachting is dat de medische situatie op lange termijn wezenlijk zal verbeteren en de functionele mogelijkheden op lange termijn wezenlijk zullen toenemen.

Het UWV heeft op 19 april 2016 aan Matrans een ontslagvergunning verleend gebaseerd op de langdurige arbeidsongeschiktheid van [appellant] . Matrans heeft het dienstverband van [appellant] op 26 april 2016 opgezegd. In de opzeggingsbrief van Matrans van 26 april 2016 (prod. 2 inleidende dagvaarding) is - voor zover van belang - het volgende opgenomen:

"(...) Aangezien uw dienstverband langer dan 15 jaar heeft geduurd, geldt een opzegtermijn van 4 maanden. De behandeling van de aanvraag bij het UWV heeft 20 dagen geduurd, deze periode mag van de termijn afgetrokken worden. Opzegging geschiedt derhalve heden, tegen l september 2016. De laatste dag van uw dienstverband is derhalve 31 augustus 2016. (...)"

[appellant] heeft bij brief van 24 oktober 2016 (prod. 20 inleidende dagvaarding) aanspraak gemaakt op diverse bedragen ter zake van de transitievergoeding en niet genoten vakantiedagen. In die brief is voorts opgenomen:

"(...) Letselschade/beroepsziekte.

Ten slotte kan ik u berichten dat cliënt meent dat zijn gezondheidsklachten veroorzaakt zijn door de werkzaamheden die hij bij u heeft verricht. Cliënt heeft een onderzoek gestart naar de mogelijke aansprakelijkheid van u als werkgever voor de gezondheidsklachten die hij heeft opgelopen tijdens of door het werk dat hij bij u heeft verricht.

Op grond hiervan wenst cliënt ten aanzien van dit onderwerp zich alle rechten voor te behouden. Om te voorkomen dat vorderingen voortvloeiende uit de arbeidsovereenkomst met u verjaren, deel ik u namens cliënt uitdrukkelijk mee dat cliënt zich ondubbelzinnig alle rechten en in het bijzonder die op nakoming voorbehoudt. En zeker die rechten en vorderingen die al dan niet volledig gebaseerd zijn op letselschade dan wel beroepsziekte. Deze stuiting vindt plaats onder verwijzing naar artikel 3:316 jo 317 BW. (...)"

[appellant] heeft zich gewend tot het Bureau Beroepsziekten van de FNV (hierna: BBZ). Het BBZ heeft onderzoek verricht naar de arbeidsomstandigheden waaronder [appellant] zijn werkzaamheden bij Matrans heeft verricht. In de (ongedateerde) "Rapportage vooronderzoek" van de deskundige Arbeid en Gezondheid, [deskundige 1] , (prod. 5 dagvaarding) is voor zover van belang het volgende opgenomen:

"2. Samenvatting

[appellant] was van 01-07-1989 tot 31-08-20 16 als (voorman) sjorder in dienst bij Matrans Marine Service B.V. Tijdens zijn dienstverband verrichte hij dagelijkse veelvuldig normoverschrijdende fysiek belastende werkzaamheden. De werkgever heeft deze werkzaamheden onvoldoende in kaart gebracht en onvoldoende maatregelen genomen om de fysieke belasting zoveel mogelijk te beperken. [appellant] ontwikkelde nek- en rugklachten ten gevolge waarvan hij zich op 21-05-2013 definitief ziek moest melden.

(...)

"(...)

Gezondheidsschade

Betrokkene is een 50 jarige man. In 1989 komt hij in dienst bij Oceana bv (in 1996 overgenomen door Matrans Marine Services BV) in de functie van (voorman) sjorder. (...)

Conclusies

- Betrokkene heeft chronische nek-en lage rugklachten bij degeneratieve afwijkingen (radiculaire prikkeling L4-L5 bij HNP, chronisch pijnsyndroom met lumbago en cervicale discopathie).

- Deze klachten/aandoeningen worden in de literatuur in verband gebracht met nek- en rugbelastende arbeidsomstandigheden.

- Gezien de documentatie had hij fysiek zwaar werk voor het gehele houdings- en

bewegingsapparaat, waarbij o.a. gezondheidsdeskundige blootstellingsnormen voor nek en rug vrijwel dagelijks zijn overschreden.

- Samenhang in tijd: De nek- en rugklachten zijn ontstaan en toegenomen ten tijde van dit dienstverband.

- Behalve normale leeftijdsgebonden degeneratie van de wervelkolom zijn geen andere (mogelijk) oorzakelijke factoren gedocumenteerd of waarschijnlijk.

- Toepassing van genoemde registratierichtlijnen leidt tot de conclusie dat nek-/rugklachten en daaruit voortvloeiende beperkingen arbeidsgerelateerd zijn.

(...)

- Houden de klachten/beperkingen verband met de blootstelling bij werkgever?

Ja, zowel de nekklachten/beperkingen als de rugklachten/beperkingen zijn arbeidsgerelateerd.

- Was cliënt voor zijn definitieve uitval ook al bekend met klachten/ beperkingen?

In 1996 en 2008 zijn eerdere episodes door de huisarts genoemd met rug/nekklachten. Hier is geen verdere documentatie van. Betrokkene verklaart dat het kortdurende episodes van aspecifieke klachten betrof, welke vrij snel (na mogelijk behandeling met fysiotherapie) volledig zijn verdwenen.

- Zo ja, was te verwachten dat de preexistente aandoeningen op korte termijn klachten zouden geven? Zo ja, binnen welke termijn en waar zouden die klachten dan uit bestaan?

De nek- en rugklachten in 1996 en 2008 mogen worden aangemerkt als kortdurend en aspecifiek. Bij nek- en rugbelastende omstandigheden is het niet vreemd dat dergelijke klachten af en toe optreden. Van echte pre-existente klachten (vòòr aanvang dienstverband) blijkt geen sprake.

- Is er sprake van een medische eindtoestand?

Ja, in die zin dat een verbetering niet meer wordt verwacht. Bij toenemende veroudering zullen de klachten op termijn geleidelijk kunnen toenemen."

[operationeel planner] , Operationeel Planner en Manager Operations bij Matrans heeft een rapport d.d. mei/juni 2021 (prod. 7 bij conclusie van antwoord) opgesteld met betrekking tot de werkzaamheden van [appellant] tijdens zijn dienstverband. Hij heeft daarin de volgende samenvatting opgenomen:

" [appellant] is samen met zijn vader bij Matrans in dienst gekomen om kennis en ervaring in huis te halen op het gebied van stukgoed sjorren. Het stukgoed sjorren was en is een beperkt deel van de dienstverlening van Matrans. De medewerkers die het systeem-sjorren uitvoer(d)en versterken bij gelegenheid de dienstverlening in het stukgoed-sjorren, niet andersom. [appellant] werd dan ook nagenoeg uitsluitend voor stukgoed-sjorren ingezet.

De ouderwetse manieren van stukgoed-sjorren zijn zeker belastend. Het sjorren met staaldraad en kettingen werd met name in de begintijd van [appellant] dienstverband nog veel gebruikt bij met name zwaardere breakbulklading. Dit was niet een dagelijkse activiteit maar een wekelijkse. Matrans heeft altijd gezocht naar lichtere en efficiëntere manier van stukgoed-sjorren. Er is nooit bespaard op hulpmiddelen als vorkheftrucks en (lucht)gereedschappen. De werkzaamheden vonden wel plaats in de open lucht maar het grootste gedeelte wel op een vaste locatie waar hulpmiddelen makkelijk beschikbaar waren. Gedurende het hele dienstverband van [appellant] werd er veel gebruik gemaakt van lichtere methodieken zoals sjorren met nylonband of staalband op flats, containers en lichtere breakbulklading. Dit was de basis van de dagelijkse werkzaamheden van [appellant]. Het sjorren met nylon band van zware breakbulklading werd echter pas na het dienstverband van [appellant] breed toegepast en geaccepteerd door de gehele markt."

"5.2. Prognose

Verbetering van de belastbaarheid is het komende jaar of daaropvolgende jaar niet of nauwelijks te verwachten. Het betreft een ziektebeeld zonder verdere behandelmogelijkheden. De arbeidsbeperkingen zijn duurzaam.

De deskundige [deskundige 2] heeft op 29 februari 2024 zijn deskundigenbericht opgemaakt (hierna ook: het deskundigenrapport). In het deskundigenrapport heeft [deskundige 2] op basis van het door hem verrichte onderzoek onder meer als volgt geconcludeerd (citaat zonder vermelding van voetnoten):

"VII. CONCLUSIE:

Een 53-jarige ex-sjorder die in 2015 werd afgekeurd voor werk vanwege:

1. Chronische pijn in de hele wervelkolom sinds 2012

2. Chronische pijnklachten in de nek met uitstraling naar schouders en armen met een discusversmalling met name van C5-C6 met anterieure spondylofytvorming als teken van een cervicale spondylose met ook een periode van een radiculair syndroom C6.

3. Status na een laminectomie C2-bovenrand C7 met persisterende klachten en klein gebied met myelopathie ter hoogte van C5 met hyper drukgevoelig operatielitteken.

4. Persisterende klachten van de nek met klachten van uitstralende pijn, tintelingen en krampen in armen en benen. Daarnaast treden aanvallen op van kramp en pijnscheuten in de kniën en kuiten zonder, naar zijn gevoel, een duidelijke relatie met de rug met daarbij veranderingen in het plas- en defecatiepatroon. Bovenstaande is een indicatie voor nader neurologisch onderzoek.

5. Schouderklachten deels passend bij SAPS (Subacromiaal Pijnsyndroom van de Schouder).

6. Drukpijn op de processus coracoïdeus beiderzijds. Verder onderzoek naar het bestaan van een bicepstendinitis is mogelijk.

7. Chronische specifieke rugklachten met periodes van uitstralende pijn in het linkerbeen bij HNP L4-L5 met compressie van de wortel L4 links.

8. Status na een HNP L5-S1 met wortelcompressie en een radiculair syndroom Sl-links waarvoor een wortelblokkade SI links werd uitgevoerd zonder effect.

9. Lichte discopathieën in de lumbale wervelkolom met beginnende osteofytvorming van L5-S1 en in mindere mate van L4-L5 bij een discopathie bij geringe facethypertrofie.

10. Persisterende pijnklachten linker heupregio sinds juli 2008 zonder aantoonbare anatomische afwijkingen.

11. Verminderde endorotatie mogelijkheid in de linker heup bij een sterke versmalde gewrichtsspleet op de laterale röntgenfoto als tekenen van bij een beginnende heupslijtage.

12. Ook de rechter heup toont een begin van slijtage.

BEANTWOORDING VAN DE VRAGEN:

(...)

Vraag 6 : Hoe waarschijnlijk vindt u het dat de klachten van [appellant] een gevolg zijn van de werkzaamheden die hij van 31 december 1996 tot 21 mei 2013 uitvoerde, zoals vastgesteld in het tussenvonnis van 31 december 2022? Kunt u uw antwoord zoveel mogelijk uitdrukken in een waarschijnlijkheidspercentage (zeer waarschijnlijk - waarschijnlijk - mogelijk waarschijnlijk - zeer onwaarschijnlijk) en dit motiveren, mede onder verwijzing naar de literatuur?

Antwoord: Zoals in hoofdstuk VI uiteengezet is het erg lastig om de nekklachten van [appellant] direct te correleren met de werkzaamheden die hij van 31 december 1996 tot 21 mei 2013 uitvoerde. Nekpijn komt veel voor in de bevolking met een jaarlijkse prevalentie van 30-50 %. Er zijn vele studies gedaan naar de relatie tussen zware fysieke arbeid en chronische nek- en schouderpijn. Fysiek zware belasting bleek een significante factor te zijn in het ontstaan van chronische nek-en rugpijn maar niet de enige. Uit een recente multivariabele analyse blijkt dat sociaaleconomische status, beroepsomstandigheden, psychologische en leefstijlkenmerken zoals een lage opleiding, alleen wonen, werkeloosheid, roken, alcoholgebruik, overgewicht, psychiatrische klachten etc. eveneens factoren zijn die bijdragen tot het krijgen van chronische pijn in de nek, schouders, en rug. Deze chronische pijn is niet duidelijk te correleren aan weefselschade. Door deze nog steeds niet goed begrepen complexe mengeling van biologische en psychosociale factoren blijft de kennis over de oorzaak en gerichte behandeling van deze chronische pijnklachten onbevredigend.

[appellant] heeft degeneratieve CWK-afwijkingen zoals een discopathie, osteofytvorming en slijtage in de facetgewrichten. Hiervan is bekend dat deze nekpijn kunnen veroorzaken. Bij chronische nekpijn beschouwt men met name degeneratieve facetgewrichten bij 26-70% van de patiënten als primaire pijnbron. De grote spreiding in prevalenties van nekklachten bij degeneratieve cervicale facetgewrichten roept wel de vraag op hoe betrouwbaar degeneratie als bron voor nekpijn is vast te stellen. De problemen in de diagnostiek van nekpijn werden in Hoofdstuk VI besproken. Daarnaast werd bij [appellant] door de neurochirurg de diagnose cervicale stenose gesteld mogelijk door een combinatie van degeneratie en/of aanleg. De laminectomie behandeling hiervan heeft echter niet het gewenste resultaat opgeleverd. Zoals in Hoofdstuk VI vermeld blijken weinig onderwerpen in de geneeskunde zo controversieel als de oorzaken, diagnostiek en behandeling van nekklachten. Om die reden blijven nekklachten in relatie met fysieke arbeid en degeneratieve afwijkingen in de cervicale wervelkolom een bron van voortdurende discussie, ook tussen verzekeraars. Om die reden kan men zeggen dat de werkzaamheden van [appellant] mogelijk waarschijnlijk hebben bijgedragen tot zijn nekklachten

Vergelijkbare problemen doen zich voor in de beoordeling van de relatie lage rugklachten, degeneratieve afwijkingen en fysiek zware arbeid. Aspecifieke rugklachten komen bij 85-95% van de patiënten met rugklachten voor. Aspecifieke lage rugklachten zijn een symptoom, geen diagnose, zonder aantoonbare weefselschade. Naast een trauma kunnen degeneratie, infecties, systeemziektes zoals diabetes, overgewicht, genetische factoren en mechanische overbelasting zoals bij een fysiek zwaar beroep aspecifieke rugklachten veroorzaken. Daarnaast kunnen ook psychosociale factoren een rol kunnen spelen waardoor het in de dagelijkse praktijk een uitdaging blijft om de oorzaak van aspecifiek rugklachten vast te stellen. Dit verklaart ook waarom er nog steeds geen goede verklaring voor is te vinden en waarom er weinig reden is voor interventie. De meeste richtlijnen bevelen beeldvorming van de rug niet aan, omdat correlaties tussen symptomen en radiologische symptomen vaak ontbreken. Hierdoor ontstaat immers ook het risico op onnodige behandeling en op verlenging van de klachten. In een klein percentage van mensen met aspecifieke rugpijn wordt de rugpijn chronisch en invaliderend, waarbij er groeiend bewijs is dat ook centraal pijn-regulerende mechanismen en pijnbeleving een belangrijke rol spelen in de ontwikkeling van persisterende lage rugklachten.

Beeldvorming bij [appellant] laat een wat versmalde discus van L5-S1 zien evenals de overige discii van de lumbale wervelkolom als teken van degeneratie: de lumbar disc disease. Zoals gezegd kunnen meerdere onderdelen van de wervelkolom een bron van aspecifieke rugpijn vormen zoals de discus (in 40% van de gevallen), de facetgewrichten (8-40%) en het sacro-iliacale gewricht (15%). Er bestaan helaas geen klinische testen die de pijnbron bij een aspecifieke rugpijnpatiënt kan aanwijzen. [appellant] had een fysiek zwaar beroep als sjorder dat als een risicofactor bekend staat voor het krijgen van lage rugpijn bij degeneratieve discusafwijkingen in de lumbale wervelkolom. Mechanische overbelasting is erkend als een belangrijke factor in het ontstaan en progressie van discusdegeneratie. Discusdegeneratie kan ook ontstaan door veroudering, een trauma, infecties, ziektes als diabetes, overgewicht en genetische factoren gelet ook op de rugklachten van de vader en broer van betrokkene.

Mechanische overbelasting zoals bij zwaar tillen, en belaste flexie- en rotatie bewegingen met de romp, kan de wervelkolom mechanisch overbelasten met discusdegeneratie en/of een HNP als mogelijke gevolgen. Mechanische overbelasting kan dus een belangrijke factor zijn in het ontstaan en progressie van discusdegeneratie en dus mogelijk ook van lage rugpijn maar andere factoren kunnen daarbij ook een rol spelen. Geschat wordt dat 37% van de lage rugklachten te maken heeft met arbeid-gerelateerde risicofactoren. Dit risico wordt hoger geschat bij mannen die vaker zware lichamelijke arbeid verrichten. Om die reden kan men zeggen dat de werkzaamheden van [appellant] mogelijk waarschijnlijk hebben - bijgedragen tot zijn rugklachten.

Vraag 7: Hoe waarschijnlijk vindt u het dat [appellant] de klachten ook zou hebben gekregen, als hij de werkzaamheden zoals genoemd in het tussenvonnis van 16 december 2022 niet had verricht? Kunt u uw antwoord zoveel mogelijk uitdrukken in een waarschijnlijkheidspercentage (zeer waarschijnlijk - waarschijnlijk - mogelijk waarschijnlijk - zeer onwaarschijnlijk) en dit motiveren, mede onder verwijzing naar de literatuur? Kunt u (indien van toepassing) aangeven op welke termijn en in welke omvang de klachten dan hadden kunnen ontstaan?

Antwoord: De consequentie van de beantwoording van vraag 6 is dat [appellant] mogelijk waarschijnlijk ook nek- en rugklachten had kunnen krijgen zonder de uitgevoerde werkzaamheden. Zoals gezegd kunnen zowel de nek- als rugklachten door een veelheid van factoren ontstaan naast overbelasting door zware fysieke arbeid zodat ook hier mogelijk waarschijnlijk het best te onderbouwen antwoord is. (...)"

Daarnaast heeft de kantonrechter de proceskosten tussen partijen gecompenseerd en heeft zij [appellant] bevolen om een bedrag van € 383,24 rechtstreeks aan de deskundige te betalen.

De kantonrechter heeft dit oordeel - samengevat - gemotiveerd als volgt.

Het causaal verband tussen de gezondheidsklachten van [appellant] en de werkomstandigheden is te onbepaald om de arbeidsrechtelijke omkeringsregel te hanteren. Matrans heeft haar zorgplicht tegenover [appellant] geschonden en de kans dat de gezondheidsklachten van [appellant] hierdoor zijn veroorzaakt is niet zeer klein. Gezien de omstandigheden van deze zaak oordeelt de kantonrechter dat Matrans proportioneel aansprakelijk is voor de schade van [appellant] . Matrans is voor 20% aansprakelijk voor de schade die [appellant] heeft geleden en nog zal lijden door de nek- en rugklachten. De kantonrechter ziet geen kans om de schade nu te begroten omdat het partijdebat daar niet over is gegaan, en verwijst partijen naar de schadestaatprocedure. Het gevorderde voorschot van € 20.000,- is toewijsbaar omdat alleen al (20% van) de geleden inkomensschade naar schatting inmiddels al € 32.000,- bedraagt. Omdat beide partijen voor een deel in het ongelijk zijn gesteld, dienen partijen de eigen proceskosten te betalen en moeten zij elk de helft van de kosten van de deskundige betalen, aldus de kantonrechter.