RBGEL 150726 wederzijdse mishandeling, onrechtmatigheid aangenomen, maar vorderingen over en weer stranden op onderbouwing

5.1.

De rechtbank zal de vorderingen van [eiser] afwijzen. Hierna legt de rechtbank uit hoe zij tot dat oordeel komt.

5.2.

Op grond van artikel 161 van het Wetboek van Burgerlijke Rechtsvordering (Rv) levert een in kracht van gewijsde gegaan, op tegenspraak gewezen vonnis waarbij de Nederlandse strafrechter bewezen heeft verklaard dat iemand een feit heeft begaan, dwingend bewijs op van dat feit. In dit geval is [gedaagde] bij arrest van 16 augustus 2024 door het gerechtshof Arnhem-Leeuwarden veroordeeld voor mishandeling. Het hof heeft bewezenverklaard dat [gedaagde] [eiser] , terwijl hij op de grond lag, meerdere malen op/tegen het gezicht/hoofd heeft geslagen en/of gestompt. Het arrest van het hof is in kracht van gewijsde gegaan (onherroepelijk geworden). Daarom moet – behoudens tegenbewijs – als vaststaand worden aangenomen dat [gedaagde] [eiser] heeft mishandeld door hem meerdere malen op/tegen het gezicht/hoofd te slaan en/of stompen. [gedaagde] heeft geen feiten of omstandigheden gesteld waaruit zou kunnen volgen dat dit bewezen verklaarde feit in deze procedure niet als vaststaand feit kan worden aangenomen. De vaststaande mishandeling leidt tot de conclusie dat [gedaagde] in beginsel onrechtmatig tegenover [eiser] heeft gehandeld.

5.3.

Van onrechtmatig handelen is geen sprake als komt vast te staan dat voor het handelen van [gedaagde] een rechtvaardigingsgrond bestaat (artikel 6:162 lid 2 van het Burgerlijk Wetboek (BW)).

5.4.

[gedaagde] beroept zich op een rechtvaardigingsgrond, namelijk noodweer. Noodweer (in strafrechtelijke zin) is een gedraging die is geboden door de noodzakelijke verdediging van eigen of eens anders lijf, eerbaarheid of goed tegen ogenblikkelijke wederrechtelijke aanranding. De wijze van verdediging moet voldoen aan het proportionaliteits- en het subsidiariteitsvereiste: er mag geen wanverhouding bestaan tussen de wijze van verdediging en de ernst van de aanranding, en degene die zich op noodweer beroept, moet niet met een minder schadelijke wijze van verdediging hebben kunnen volstaan. Het bestaan van de rechtvaardigingsgrond moet – als bevrijdend verweer – in een civiele procedure zoals deze door [gedaagde] worden bewezen.

5.5.

Volgens [gedaagde] was sprake van noodweer. [gedaagde] stelt daartoe dat hij plotseling werd geconfronteerd met [eiser] , die hem uitschold, bedreigde en vervolgens agressief en fysiek geweld gebruikte.

5.6.

Het beroep van [gedaagde] op noodweer slaagt niet. In het onherroepelijk geworden arrest van het hof is vastgesteld dat [gedaagde] [eiser] als eerste een duw heeft gegeven. [gedaagde] heeft dit zelf ook verklaard bij de politie en het staat ook vermeld in de conclusie van antwoord in conventie, tevens houdende eis in reconventie. Ook indien [eiser] [gedaagde] zou hebben uitgescholden en ophitsende taal tegen hem zou hebben gebruikt, blijft staan dat [gedaagde] hem als eerste heeft geduwd. Dit terwijl er een alternatief was: [gedaagde] had kunnen en moeten weglopen. De conclusie luidt dat geen sprake is van noodweer. Er was geen sprake van een noodzakelijke verdediging, terwijl [gedaagde] anders had kunnen en moeten handelen dan hij heeft gedaan. Gezien het voorgaande is er geen rechtvaardiging voor het handelen van [gedaagde] , zodat de onrechtmatigheid van zijn handelen tegenover [eiser] vaststaat.

5.7.

In het geval dat de rechtbank oordeelt dat sprake is van onrechtmatig handelen, beroept [gedaagde] zich op de aanwezigheid van een schulduitsluitingsgrond (artikel 6:162 lid 3 BW), namelijk noodweerexces. Een schulduitsluitingsgrond staat aan toerekenbaarheid van een onrechtmatige daad in de weg.

5.8.

Voor een geslaagd beroep op noodweerexces is in ieder geval vereist dat sprake is van een noodweersituatie. Gezien het voorgaande doet zich geen noodweersituatie voor. [gedaagde] heeft zelf de eerste duw gegeven, terwijl hij ervoor had kunnen en moeten kiezen om weg te lopen. Het onrechtmatig handelen kan dan ook aan [gedaagde] worden toegerekend.

5.9.

Onder verwijzing naar het arrest van de Hoge Raad van 31 maart 1995 (ECLI:NL:HR:1995:ZC1688, Taams/Boudeling) beroept [gedaagde] zich dan nog op uitlokking. [gedaagde] betoogt dat [eiser] hem aanhoudend provoceerde met een intensiteit die de reactie van [gedaagde] kan verklaren. Volgens [gedaagde] bestaat een direct causaal verband tussen de provocatie van [eiser] en de reactie van [gedaagde] daarop. Pas nadat [eiser] zich fysiek opdrong en begon te ‘maaien’ met zijn vuisten, reageerde [gedaagde] met twee vlakke handslagen, aldus [gedaagde] .

5.10.

Ook hier verliest [gedaagde] uit het oog dat hij als eerste [eiser] heeft geduwd. Bovendien geldt ook in dit verband dat een minder vergaande reactie mogelijk was geweest: [gedaagde] had kunnen en moeten weglopen. Van uitlokking door [eiser] is geen sprake.

5.11.

Omdat gezien het voorgaande sprake is van een aan [gedaagde] toerekenbare onrechtmatige daad, moet [gedaagde] in beginsel de schade vergoeden die [eiser] door die onrechtmatige daad lijdt. [eiser] stelt dat hij door de onrechtmatige daad materiële en immateriële schade heeft geleden en nog lijdt. Zo zouden een jas en een Apple Watch door de mishandeling beschadigd zijn geraakt. Ook is volgens [eiser] sprake van (huidig en toekomstig) verlies van zelfwerkzaamheid doordat hij in, aan en rond zijn woning geen onderhouds-, schilder- en reparatiewerkzaamheden kon uitvoeren en op dat gebied nog altijd sprake is van tempoverlies als gevolg van zijn klachten en beperkingen. Daarnaast stelt [eiser] dat sprake is van (huidige en toekomstige) kosten voor benodigde huishoudelijke hulp. Verder vordert [eiser] een vergoeding voor verlies van arbeidsvermogen, omdat hij gedurende anderhalf jaar volledig arbeidsongeschikt zou zijn geweest en door zijn medische klachten niet meer geschikt zou zijn om als militair te werken. Ten slotte is volgens [eiser] sprake van zwaar lichamelijk en psychisch letsel. [gedaagde] weerspreekt de schade en ook het causaal verband tussen de geclaimde schade en de onrechtmatige daad. Dit verweer slaagt. Daartoe overweegt de rechtbank het volgende.

5.12.

Met betrekking tot de jas heeft [eiser] een kopie van een kassabon in het geding gebracht, evenals een aantal foto’s van een jas. De kopie van de kassabon is echter onleesbaar en uit de foto’s van de jas kan de rechtbank niet goed opmaken of sprake is van schade. [eiser] heeft tegenover de politie verklaard dat de jas naar de stomerij moest omdat er bloedvlekken op zaten. Het laten stomen van een jas kost echter geen € 600,00, het bedrag dat [eiser] vordert met betrekking tot de jas. Bovendien heeft [eiser] tijdens de mondelinge behandeling verklaard dat de jas niet is gestoomd. Met betrekking tot de Apple Watch heeft [eiser] uitsluitend een kopie van een kassabon overgelegd. Tegenover de politie heeft [eiser] niet gerept van de Apple Watch. Onduidelijk blijft in welke staat de jas en de Apple Watch voorafgaand aan het incident verkeerden. Waardebepalingen, reparatiefacturen of andere documentatie waaruit blijkt dat de genoemde voorwerpen daadwerkelijk zijn beschadigd of vervangen, ontbreken. [gedaagde] voert terecht aan dat de gestelde schade aan de jas en de Apple Watch daarmee onvoldoende is gespecificeerd en niet verifieerbaar is. Gezien het voorgaande heeft [eiser] deze gestelde schade onvoldoende onderbouwd. Voor veroordeling van [gedaagde] tot vergoeding daarvan bestaat dan ook geen grond. Vordering 7 is niet toewijsbaar.

5.13.

Ten aanzien van de gevorderde schadevergoeding voor verlies van zelfwerkzaamheid, kosten voor huishoudelijke hulp en verlies van arbeidsvermogen overweegt de rechtbank als volgt. [eiser] heeft met betrekking tot deze schadeposten een medisch advies van [medisch adviseur] overgelegd (zie 3.6). De onderliggende medische stukken bij dat advies ontbreken. Gelet hierop heeft [eiser] , tegenover de gemotiveerde betwisting door [gedaagde] , het bestaan van medische beperkingen die zouden hebben geleid tot de gestelde schadeposten onvoldoende onderbouwd. De rechtbank neemt hierbij in aanmerking dat [eiser] aan de gestelde beperkingen ten grondslag legt dat hij tegen zijn hoofd is getrapt met stalen neuzen en daarbij een hersenschudding heeft opgelopen. De strafrechter heeft echter niet bewezen verklaard dat [gedaagde] [eiser] tegen het hoofd heeft getrapt met stalen neuzen. Van een hersenschudding blijkt ook niets uit de medische stukken die zich in het dossier bevinden. De advocaat van [eiser] heeft tijdens de mondelinge behandeling ter onderbouwing van de stelling dat [eiser] een hersenschudding had opgelopen, nog gewezen op een aantekening van behandelaar [behandelaar] van 27 januari 2021 (productie 29 aan de zijde van [gedaagde] ). Ook uit deze aantekening valt evenwel niet op te maken dat een hersenschudding medisch objectief is vastgesteld. Volgens het door [gedaagde] overgelegde rapport van Veduma Medisch Adviseurs (zie 3.10) is sprake van een medische eindsituatie. Verder wordt er in dat rapport op gewezen dat ook de neuroloog die [eiser] in 2021 zag bij lichamelijk onderzoek geen afwijkingen heeft geconstateerd. De neuroloog spreekt van een postcommotioneel syndroom, maar die diagnose is alleen gebaseerd op het eigen verhaal van [eiser] en niet op medische observatie. [eiser] heeft dit niet gemotiveerd weersproken. Bovendien ontbreken stukken waaruit zou blijken dat [eiser] als gevolg van de vermeende beperkingen daadwerkelijk kosten heeft moeten maken – en in de toekomst nog steeds moet maken – voor hulp bij lichte fysieke werkzaamheden en huishoudelijke werkzaamheden die hij niet meer zou kunnen uitvoeren. [gedaagde] voert terecht aan dat de door [eiser] gemaakte schadebegroting een zuiver theoretische berekening is, die niet is gestoeld op concrete gegevens.

5.14.

Daarnaast voert [gedaagde] terecht aan dat niet aannemelijk is dat [eiser] inkomensschade heeft geleden als gevolg van enig handelen van [gedaagde] . Zowel medisch als feitelijk bewijs van arbeidsongeschiktheid of verminderd verdienvermogen ten gevolge van de mishandeling ontbreekt. Zo blijkt uit het rapport van Veduma Medisch Adviseurs – dat door [eiser] op zichzelf niet is weersproken – dat de klachten van [eiser] niet objectiveerbaar zijn en dat geen sprake is van blijvende fysieke of psychische beperkingen die voortvloeien uit het incident. Er is dus, anders dan [eiser] stelt, geen medische basis voor de stelling dat [eiser] als gevolg van het incident niet meer kon werken of zijn opleiding niet kon afronden. De rechtbank neemt hierbij in aanmerking dat [eiser] volgens de medische stukken al vóór december 2020 kampte met ADHD, depressieve klachten en cannabisgebruik. Deze problematiek staat in de weg aan het aannemen van een causaal verband tussen de onrechtmatige daad van [gedaagde] en het gestelde verlies aan arbeidsvermogen. Het vertrek van [eiser] bij Defensie kan dan ook niet aan [gedaagde] worden toegeschreven. Bovendien heeft [eiser] , hoewel dit op zijn weg had gelegen, geen loonstroken, jaaropgaven of andere documentatie overgelegd waaruit blijkt wat zijn inkomen was voorafgaand aan het incident en welk inkomen hij daarna is misgelopen.

5.15.

Gezien het voorgaande bestaat geen grond voor een veroordeling van [gedaagde] tot vergoeding van schade wegens verlies van zelfwerkzaamheid, kosten voor huishoudelijke hulp en verlies van arbeidsvermogen. De rechtbank zal de vorderingen 6, 8, 9, 12 en 13 afwijzen. Dit brengt mee dat ook de vorderingen die strekken tot het bevelen van een arbeidsdeskundig onderzoek, veroordeling van [gedaagde] tot medewerking daaraan en vergoeding door [gedaagde] van de kosten daarvan (vorderingen 2, 3, 4 en 5) als ongegrond zullen worden afgewezen.

5.16.

[eiser] vordert een bedrag van € 7.500,00 aan immateriële schadevergoeding wegens gestelde pijn, angst en psychische klachten als gevolg van de onrechtmatige daad. [gedaagde] voert hiertegen terecht aan dat [eiser] geen verklaringen van psychologen, psychiaters of behandelaars heeft overgelegd waaruit blijkt dat hij geestelijk letsel of aantasting in zijn persoon heeft ondergaan. Bovendien kampte [eiser] al vóór het incident met middelengebruik, ADHD en psychische klachten. In het licht hiervan heeft [eiser] het causaal verband tussen de gestelde immateriële schade en de onrechtmatige daad van [gedaagde] onvoldoende onderbouwd, laat staan dat hij heeft onderbouwd dat dit bedrag de € 2.500,00 die hij in de strafprocedure al heeft ontvangen, zou overstijgen. De vordering tot vergoeding van smartengeld (vordering 11) is niet toewijsbaar.

5.17.

Omdat gezien het voorgaande de vorderingen van [eiser] tot schadevergoeding niet toewijsbaar zijn, heeft [eiser] geen belang bij de gevorderde verklaring voor recht dat [gedaagde] aansprakelijk is voor zijn schade als gevolg van de mishandeling. Ook vordering 1 zal daarom worden afgewezen.

5.18.

Vordering 10, die strekt tot vergoeding van buitengerechtelijke kosten, deelt het lot van de overige vorderingen en zal dus worden afgewezen.

5.19.

[eiser] is in het ongelijk gesteld en moet daarom de proceskosten (inclusief nakosten) betalen. De rechtbank begroot de proceskosten van [gedaagde] op:

5.20.

De gevorderde wettelijke rente over de proceskosten wordt toegewezen zoals vermeld in de beslissing.

5.21.

De rechtbank zal de vorderingen van [gedaagde] afwijzen, met uitzondering van de vordering tot opheffing van het beslag. Hierna legt de rechtbank uit hoe zij tot dat oordeel komt.

5.22.

[eiser] erkent dat hij lichamelijk geweld tegen [gedaagde] heeft gebruikt door hem twee à drie keer met zijn vuist in het gezicht te slaan. Dit staat dus in rechte vast. Daarmee heeft [eiser] inbreuk gemaakt op de lichamelijke integriteit van [gedaagde] . Hieruit volgt dat [eiser] in beginsel onrechtmatig tegenover [gedaagde] heeft gehandeld.

5.23.

Het handelen van [eiser] is niet onrechtmatig als komt vast te staan dat daarvoor een rechtvaardigingsgrond bestaat (artikel 6:162 lid 2 BW). [eiser] beroept zich op een rechtvaardigingsgrond, namelijk noodweer. Voor de vereisten voor een geslaagd beroep op noodweer verwijst de rechtbank naar wat zij hierboven onder 5.4 heeft overwogen.

5.24.

In het kader van zijn beroep op noodweer betoogt [eiser] dat [gedaagde] en zijn zoon gezamenlijk zonder toestemming de woning van de familie [getuige] binnendrongen en dat [gedaagde] agressief, dreigend en intimiderend was en [getuige] beledigde en bedreigde. Toen [eiser] daar iets van zei, sloeg en duwde [gedaagde] [eiser] . Naar eigen zeggen was [eiser] daarop genoodzaakt om zichzelf en de minderjarigen en jonge vrouwen te beschermen die in de woning aanwezig waren. Het terugslaan staat volgens [eiser] in redelijke verhouding tot het binnendringen van de woning, het bedreigen en het uitdelen van de eerste klap door [gedaagde] .