HR 250926 sjoemeldiesel; vorderingen t.o.v. Mercedes; overwegingen m.b.t. bevoegdheid, overgangsrecht en ontvankelijkheid

3.1.1

Onderdeel 1 van het middel richt klachten tegen het oordeel van het hof (in de rov. 4.4-4.11 van het tussenarrest) dat de rechtbank Amsterdam op grond van art. 8, punt 1, Verordening Brussel I-bis6 internationaal bevoegd is om kennis te nemen van de vorderingen van SEC tegen Mercedes c.s.

3.1.2

3.1.3

Mede gelet op de hiervoor in 3.1.2 weergegeven uitleg van art. 8, punt 1, Verordening Brussel I-bis, kunnen de klachten van onderdeel 1 niet tot cassatie leiden. De Hoge Raad hoeft niet nader te motiveren waarom hij tot dit oordeel is gekomen. Bij de beoordeling van deze klachten is het namelijk niet nodig om antwoord te geven op vragen die van belang zijn voor de eenheid of de ontwikkeling van het recht (zie art. 81 lid 1 RO).

3.1.4

Nu ook overigens redelijkerwijs geen twijfel bestaat over het antwoord op de door onderdeel 1 opgeworpen vragen van Unierecht (zie de conclusie van de Advocaat-Generaal onder 4.22), ziet de Hoge Raad geen aanleiding prejudiciële vragen te stellen aan het HvJEU.

3.2.1

Onderdeel 2 is gericht tegen het oordeel van het hof (in de rov. 4.15-4.19 van het tussenarrest) over het toepasselijke collectieve-actieregime op de vorderingen van SEC. Bij de behandeling van dit onderdeel stelt de Hoge Raad het volgende voorop.

3.2.2

De WAMCA is op 1 januari 2020 in werking getreden.8 Hiermee werd onder meer art. 3:305a BW gewijzigd (art. I) en werd titel 14A toegevoegd aan Boek 3 Rv (art. II).9 Art. III, onderdeel 1, WAMCA bevat het overgangsrecht voor art. 3:305a BW. Dit is thans neergelegd in art. 119a Ow NBW dat, voor zover in cassatie relevant, als volgt luidt:

3.2.3

De rechtsvordering als bedoeld in art. 119a Ow NBW is in deze procedure door SEC ingesteld bij inleidende dagvaarding van 30 december 2020 (zie hiervoor in 2.2). Dat betekent dat het eerste lid van art. 119a Ow NBW hier toepassing mist.

3.2.4

3.2.5

Met het begrip ‘gebeurtenissen’ in de hiervoor in 3.2.2 vermelde bepalingen wordt gedoeld op de feiten die de grondslag vormen van de rechtsvordering van een belangenorganisatie in een collectieve actie. Daarbij dient de rechter uit te gaan van hetgeen de belangenorganisatie heeft gesteld, maar ook rekening te houden met de eventuele betwisting daarvan door de gedaagde. Indien de gedaagde de desbetreffende stellingen van de belangenorganisatie betwist, is de rechter in het kader van de bepaling van het toepasselijke collectieve-actierecht (art. 3:305a (oud) BW dan wel de WAMCA) niet gehouden om nader feitenonderzoek te doen of instructiemaatregelen, bijvoorbeeld ten behoeve van bewijslevering, te treffen. De rechter mag zich voor dat oordeel beperken tot de al beschikbare gegevens.

3.2.6

Het overgangsrecht met betrekking tot titel 14A van Boek 3 Rv moet eveneens op vorenstaande wijze worden begrepen. Dit betekent dat deze titel alleen van toepassing is voor zover de aan de rechter voorgelegde rechtsvordering wordt beheerst door de WAMCA.

3.2.7

Opmerking verdient dat in deze zaak geen betekenis toekomt aan de opmerking in de hiervoor in 3.2.4 bedoelde toelichting op het amendement dat “[i]n het theoretische geval dat sprake is van een reeks van gebeurtenissen die zowel vóór als na 15 november 2016 plaatsvinden”, het recht van toepassing is “zoals dat geldt op het moment dat de laatste gebeurtenis waarop de vordering betrekking heeft, heeft plaatsgevonden”.12 Hiermee is klaarblijkelijk gedoeld op gevallen die zich volgens de indieners van het amendement slechts bij hoge uitzondering voordoen. Van een ‘reeks van gebeurtenissen’ zoals bedoeld in de toelichting op het amendement is slechts sprake indien de feiten die de grondslag vormen van de rechtsvordering van een belangenorganisatie in een collectieve actie, zozeer met elkaar zijn verweven dat in het kader van de bepaling van het toepasselijke collectieve-actierecht (art. 3:305a (oud) BW dan wel de WAMCA) geen splitsing in afzonderlijke gebeurtenissen kan worden gemaakt. De feiten van deze zaak laten geen andere conclusie toe dan dat dit geval zich in deze zaak niet voordoet.

3.3.1

Onderdeel 2.2 keert zich tegen het oordeel van het hof (in rov. 4.15, tweede alinea, van het tussenarrest) dat de WAMCA niet van toepassing is op vorderingen die (uitsluitend) betrekking hebben op een gebeurtenis of gebeurtenissen die hebben plaatsgevonden voor 15 november 2016. Het onderdeel voert in de kern aan dat het hof aldus heeft miskend dat als de rechtsvordering betrekking heeft op gebeurtenissen die zowel voor als op of na 15 november 2016 hebben plaatsgevonden, een splitsing van de rechtsvordering moet plaatsvinden.

3.3.2

Deze klacht slaagt. In het oordeel van het hof ligt besloten dat de WAMCA van toepassing is indien de rechtsvordering zowel berust op gebeurtenissen die voor 15 november 2016 hebben plaatsgevonden als op gebeurtenissen die op of na die datum hebben plaatsgevonden. Deze rechtsopvatting is onjuist. In een geval waarin de rechtsvordering betrekking heeft zowel op gebeurtenissen die voor 15 november 2016 hebben plaatsgevonden als op gebeurtenissen die op of na 15 november 2016 hebben plaatsgevonden, dient een splitsing van de rechtsvordering plaats te vinden (zie hiervoor in 3.2.4).

3.3.3

In het geding na verwijzing zal – met het oog op de toepassing van art. 3:305a (oud) BW dan wel de WAMCA – voor elke door SEC tegen iedere gedaagde ingestelde rechtsvordering moeten worden onderzocht welke gebeurtenis of gebeurtenissen daaraan ten grondslag is of zijn gelegd, en of die gebeurtenis of gebeurtenissen heeft of hebben plaatsgevonden voor dan wel op of na 15 november 2016.

3.3.4

De klachten van de onderdelen 2.4-2.11 behoeven geen behandeling.

3.4.1

3.4.2

Deze klacht treft doel. Een verlenging van de dagvaardingstermijn als bedoeld in art. 1018d lid 2 Rv geldt uitsluitend voor de rechtspersoon die om verlenging heeft verzocht en heeft dus geen algemene werking.13

3.5.1

Onderdeel 6 richt klachten tegen het oordeel van het hof (in de rov. 4.12-4.14 van het tussenarrest) dat de rechtbank Amsterdam op grond van art. 107 Rv relatief bevoegd is om kennis te nemen van de vorderingen van SEC tegen de Importeur en de Partners.

3.5.2

Het bestreden oordeel strekt ter verwerping van het verweer van Mercedes c.s. dat de rechtbank Amsterdam niet relatief bevoegd is. Tegen een dergelijke beslissing is op grond van art. 110 lid 3 Rv geen hogere voorziening toegelaten.14 In zoverre zijn Mercedes c.s. dus niet-ontvankelijk in hun beroep.

3.6

Onderdeel 5 behoeft geen behandeling.

3.7

De overige klachten van het middel kunnen niet tot cassatie leiden. De Hoge Raad hoeft niet te motiveren waarom hij tot dit oordeel is gekomen. Bij de beoordeling van deze klachten is het namelijk niet nodig om antwoord te geven op vragen die van belang zijn voor de eenheid of de ontwikkeling van het recht (zie art. 81 lid 1 RO).