RBGEL 011225 kop-staartbotsing; dodelijke afloop; forse remming zonder aannemelijke oorzaak; achteroprijder niet aansprakelijk

4.1.

[de verzoeker] heeft zich tot de rechtbank gewend met een verzoek tot het houden van een deelgeschilprocedure als bedoeld in artikel 1019w Rv. De deelgeschilprocedure biedt betrokkenen bij een geschil over schade als gevolg van dood of letsel in de buitengerechtelijke onderhandelingsfase een eenvoudige en snelle toegang tot de rechter, om de totstandkoming van een minnelijke regeling te bevorderen. In verband hiermee moet de rechtbank eerst beoordelen of de verzochte beslissing kan bijdragen aan de totstandkoming van een vaststellingsovereenkomst. Als dit onvoldoende het geval is, moet het verzoek worden afgewezen (artikel 1019z Rv).

4.2.

In dit geval verschillen partijen – kort gezegd – van mening over de aansprakelijkheid van Bovemij voor de door [de verzoeker] als gevolg van het ongeval geleden schade. Dat dit een verzoek is dat zich leent voor behandeling in deelgeschil staat tussen partijen niet ter discussie. [de verzoeker] is dan ook ontvankelijk in zijn verzoeken.

4.3.

In deze procedure staat vast dat op 25 mei 2022 op de N241 een verkeersongeval heeft plaatsgevonden waarbij [de betrokkene] met zijn bestelbus achterop de auto van [de overledene] is gebotst, waarna de auto van [de overledene] is doorgerold over de tegenovergestelde weghelft en uiteindelijk in een sloot is beland. Niet in geschil is dat [de overledene] als gevolg van dit ongeval zwaar lichamelijk letsel heeft opgelopen en in het ziekenhuis is opgenomen. Zij is op [overlijdensdatum] overleden. De rechtbank stelt voorop dat, zoals Bovemij ook ter zitting heeft opgemerkt, dit een ongeval met afschuwelijke gevolgen betreft. In deze procedure ligt aan de rechtbank ter beoordeling voor of sprake is van onrechtmatig handelen door [de betrokkene] door in strijd met artikel 19 RVV onvoldoende afstand te houden.

4.4.

Voorop staat dat de stelplicht en bewijslast van die stelling, ingevolge de hoofdregel van artikel 150 Rv, rusten op [de verzoeker] . De enkele omstandigheid dat [de betrokkene] achterop de auto van [de overledene] is gebotst, rechtvaardigt geen uitzondering op deze hoofdregel van bewijslastverdeling. Dit is vaste rechtspraak bij kop-staartbotsingen (zie o.m. HR 13 april 2001, ECLI:NL:HR:2001:AB1065, gerechtshof [woonplaats] 26 april 2016, ECLI:NL:GHAMS:2016:1720 en Gerechtshof ’s-Hertogenbosch 28 augustus 2018, ECLI:NL:GHSHE:2018:3631). Naar het oordeel van de rechtbank zijn er in deze procedure geen bijzondere omstandigheden gesteld of gebleken die met zich brengen dat van de hoofdregel van artikel 150 Rv moet worden afgeweken. [de verzoeker] zal dus voldoende onderbouwd moeten stellen dat [de betrokkene] onrechtmatig heeft gehandeld en een verkeersfout heeft gemaakt.

4.5.

Daarvoor is niet voldoende dat vast staat dat [de betrokkene] achterop is gereden op de auto van [de overledene] . Volgens dezelfde vaste rechtspraak als hiervoor is genoemd, biedt het enkel achterop rijden door de bestuurder van een auto bij een andere auto onvoldoende basis om aan te nemen dat de bestuurder van de achterste auto een toerekenbare verkeersfout heeft gemaakt. Deze bestuurder moet weliswaar voldoende afstand tot zijn voorganger houden, en daarmee voldoende overzicht over de situatie op de weg om zijn voertuig tijdig tot stilstand te brengen zoals bedoeld in artikel 19 RVV, maar er kunnen zich situaties voordoen waarbij de achteroprijdende bestuurder niet aansprakelijk is voor de botsing. Bovemij voert aan dat dit in deze zaak het geval is, nu [de overledene] zeer plotseling en zonder verkeersnoodzaak krachtig heeft geremd, waardoor haar auto (vrijwel) tot stilstand is gekomen op een plek waar [de betrokkene] dit redelijkerwijs niet hoefde te verwachten. Gelet op dit verweer is het aan [de verzoeker] om aanvullende feiten en omstandigheden te stellen voor het oordeel dat [de betrokkene] artikel 19 RVV heeft geschonden.

4.6.

[de verzoeker] stelt in dit verband dat [de betrokkene] onvoldoende afstand heeft gehouden ten opzichte van de auto van [de overledene] . Dit klemt volgens hem te meer omdat [de betrokkene] in een zware bedrijfsbus reed en bovendien zelf heeft verklaard dat hij vlak voor het ongeval niet naar voren keek maar naar zijn linker- en rechterspiegel. Die omstandigheden hadden gevolgen voor zijn reactiesnelheid, aldus [de verzoeker] . Hij stelt dat de vertraagde reactie van [de betrokkene] cruciaal was en in belangrijke mate heeft bijgedragen aan het ontstaan van de aanrijding. Het gebrek aan oplettendheid in combinatie met de te korte volgafstand maakt dat [de betrokkene] onrechtmatig heeft gehandeld, zo stelt [de verzoeker] .

4.7.

De rechtbank overweegt als volgt. In het verzoekschrift heeft [de verzoeker] gesteld dat [de betrokkene] wellicht slechts één à twee voertuiglengtes afstand hield, inhoudend 6,85 tot 13,7 meter en dat er dus sprake was van bumperkleven. [de verzoeker] heeft dit onderbouwd door te verwijzen naar de foto’s in het proces-verbaal en door de remsporen op het wegdek te vergelijken met de lengte van de witte onderbroken markering. Nog daargelaten echter dat [de verzoeker] niet onderbouwt waarop de gestelde lengte van de markering en de tussenruimte is gebaseerd (dat lijkt immers enkel door zijn advocaat te zijn afgeleid uit de foto’s in het proces-verbaal van de politie), geldt dat ook voor het overige de gemaakte berekening niet inzichtelijk is. In het verzoekschrift worden gestelde afstanden tussen remsporen en markeringen bij elkaar opgeteld, waarna daaruit wordt afgeleid dat [de betrokkene] slechts 0,75 seconden had om te remmen. Voor die stelling kan het proces-verbaal van de politie niet als onderbouwing dienen. Daarin is immers niets opgenomen over een geschatte volgafstand of de afmetingen van de remsporen en de markering op het wegdek. Aan de berekening ligt evenmin een ander (verkeersongevallen)rapport ten grondslag. De stelling dat [de betrokkene] een verkeersfout heeft gemaakt door zodanig dicht op [de overledene] te rijden dat sprake was van bumperkleven en hij nog geen seconde had om te remmen, is dus onvoldoende onderbouwd. Daar komt bij dat de advocaat van [de verzoeker] ter zitting heeft erkend dat uit het rapport van Bosscha over de toedracht van het ongeval niets blijkt over bumperkleven en blijkt dat er sprake was van een volgafstand tussen de 29 en 34 meter.

4.8.

Ten aanzien van het rapport van Bosscha overweegt de rechtbank allereerst dat het enkele feit dat dit rapport is uitgebracht op eenzijdig verzoek van Bovemij, geen reden is om het buiten beschouwing te laten. Bosscha is een bekende deskundige op het gebied van toedrachtsonderzoek bij verkeersongevallen. De advocaat van [de verzoeker] heeft in dit verband ook ter zitting opgemerkt dat het weliswaar een eenzijdig rapport betreft, maar dat zij geen reden heeft om aan te nemen dat het niet objectief of onpartijdig is. Zij heeft zich ook, onder meer in haar pleitaantekeningen, aangesloten bij een deel van de door Bosscha uitgevoerde berekeningen en desgevraagd verklaard dat zij zich op onderdelen van het rapport van Bosscha beroept. Nu verder ook niet is gebleken van bezwaren tegen (de inhoud van) het rapport van Bosscha, zal de rechtbank dit rapport tot uitgangspunt nemen.

4.9.

Uit het rapport van Bosscha blijkt, kort gezegd, dat zowel [de betrokkene] als [de overledene] naar alle waarschijnlijkheid aanvankelijk 80 kilometer per uur heeft gereden, dat de afstand tussen de beide voertuigen 29 tot 34 meter bedroeg en dat de stopafstand vanuit 80 kilometer per uur 55 meter bedraagt. Verder concludeert Bosscha dat [de overledene] op een afstand van ongeveer 250 meter tot de rotonde haar auto met een stevige/forse vertraging tot stilstand heeft gebracht over een afstand van 35 tot 41 meter, dat de reactietijd van [de betrokkene] 2,2 tot 2,7 seconden bedroeg en dat hij met een snelheid van circa 55 kilometer per uur de auto van [de overledene] heeft geraakt. Ten slotte merkt Bosscha op dat de videobeelden geen aannemelijke oorzaak leveren voor de remming door [de overledene] en dat, wanneer zij met een in het dagelijks verkeer gangbare vertraging had afgeremd, [de betrokkene] zijn auto binnen de berekende reactietijd zonder botsing tot stilstand had kunnen brengen.

4.10.

4.11.

Dat [de betrokkene] onvoldoende oplettend zou zijn geweest is evenmin voldoende feitelijk toegelicht. Bosscha heeft weliswaar vastgesteld dat de reactietijd van [de betrokkene] 2,2 tot 2,7 seconden bedroeg, maar hij heeft ook hierin geen oorzakelijk verband met de botsing gevonden. Dat de reactietijd iets langer is geweest dan gebruikelijk, wordt volgens Bosscha verklaard doordat [de betrokkene] net op het moment dat [de overledene] is gaan remmen volgens zijn eigen verklaring kort in zijn spiegels keek om het verkeer achter zich in de gaten te houden. Dat dit onoplettendheid zou opleveren of een zodanig ernstige vertraging in reactiesnelheid zou zijn dat dit [de betrokkene] kan worden aangerekend, is onvoldoende onderbouwd. Dat het cruciaal zou zijn voor het ontstaan voor de aanrijding, zoals [de verzoeker] ter zitting heeft gesteld, blijkt niet uit het rapport van Bosscha.

4.12.

Tegenover het voorgaande staat dat Bosscha heeft vastgesteld dat [de overledene] haar auto met een ‘stevige/forse’ vertraging tot stilstand heeft gebracht en dat de videobeelden daarvoor geen aanleiding leveren. Op die beelden is juist te zien, zo heeft ook de rechtbank vastgesteld, dat de vrachtwagen en personenauto die voor de auto van [de overledene] reden, op een - naar het oog - stabiele en onverminderde snelheid voorbij komen en weer uit beeld verdwijnen, terwijl vervolgens de auto van [de overledene] met al een fors lagere snelheid in beeld verschijnt en bijna direct (vrijwel) tot stilstand komt, waarna de bestelbus van [de betrokkene] achterop botst. Er lijkt dus geen sprake te zijn van filevorming of plotseling sterk afremmend verkeer vóór de auto van [de overledene] . Uit de videobeelden blijkt ook niet van een andere oorzaak voor het plotselinge remmen van [de overledene] . Ter zitting heeft [de verzoeker] toegelicht dat [de overledene] na het ongeval nog even bij kennis is geweest, maar zich het moment van de aanrijding niet kon herinneren. Er is geen onderzoek gedaan naar een eventuele medische reden voor het plotselinge remmen. Uit het technisch onderzoek aan de auto is gebleken dat alle functies werkten naar behoren (zie r.ov. 2.6). De conclusie is dan ook dat onduidelijk blijft om welke reden [de overledene] is gaan remmen. Dat dit gelegen was in een omstandigheid die ook voor [de betrokkene] kenbaar was (of had moeten zijn), is in elk geval niet gebleken. Daarbij weegt de rechtbank ook in dit verband mee dat de rotonde die [de overledene] en [de betrokkene] naderden nog ruim 250 meter van de botsplaats was verwijderd, dat er tot die rotonde geen mogelijkheid was om af te slaan naar rechts, de weg op te draaien vanaf de ventweg of de weg over te steken, en dat de weersomstandigheden en het zicht goed waren.

4.13.

De rechtbank kan dus slechts vaststellen dat [de overledene] , zonder kenbare (verkeers)noodzaak, plotseling en krachtig heeft geremd. Bosscha rapporteert over een ‘stevige/forse vertraging’ en noemt deze meer dan in het normale verkeer gebruikelijk is. Hij concludeert dat wanneer [de overledene] met een ‘normale (in het dagelijks verkeer gangbare)’ remming had afgeremd, [de betrokkene] tot stilstand had kunnen komen zonder botsing. Volgens Bosscha lijkt er dan ook een relatie te liggen tussen de forse remming en de aanrijding. De rechtbank volgt die conclusie. Een bestuurder moet weliswaar bedacht zijn op onverwachte gebeurtenissen en ook plotseling en tijdig kunnen anticiperen op afremmend verkeer, maar gelet op de omstandigheden op de weg gaat het te ver om van [de betrokkene] te verwachten dat hij zijn voertuig zo onverwachts, zonder enige aanleiding of waarschuwing, geheel tot stilstand kon brengen zonder daarbij de auto van [de overledene] te raken. Aangezien niet is komen vast te staan dat [de betrokkene] te weinig afstand hield of onoplettend heeft gereden, betekent het enkele feit dat hij achterop de auto van [de overledene] is gebotst dus niet dat hij een toerekenbare verkeersfout heeft gemaakt. Er is sprake van een zeer noodlottig ongeval, maar voor de gevolgen daarvan kan Bovemij niet aansprakelijk worden gehouden.

4.14.

De conclusie is dat de gevraagde verklaring voor recht zal worden afgewezen.

4.15.

De rechtbank moet op grond van artikel 1019aa lid 1 Rv de kosten van de deelgeschilprocedure begroten. Bij de begroting van de kosten moet de rechtbank de redelijke kosten als bedoeld in artikel 6:96 lid 2 Burgerlijk Wetboek (BW) in aanmerking nemen. Daarbij moet de rechtbank de dubbele redelijkheidstoets hanteren; zowel het inroepen van de rechtsbijstand als de daarvoor gemaakte kosten moeten redelijk zijn. Dit betekent dat de kosten niet voor begroting en vergoeding in aanmerking komen als de deelgeschilprocedure volstrekt onnodig of onterecht is ingesteld. Van dat laatste is geen sprake, zo is tussen partijen niet in geschil. De rechtbank zal dan ook overgaan tot begroting van de kosten.

4.16.

[de verzoeker] maakt, gelet op de ter zitting overgelegde urenstaat, aanspraak op € 7.456,02 (23,7 uur tegen een uurtarief van € 260,00, vermeerderd met 21% btw), te vermeerderen met het griffierecht. Bovemij voert verweer tegen de hoogte van het uurtarief. Volgens haar wordt de zaak behandeld door een advocaat-stagiair, zodat daarbij niet het tarief van een gespecialiseerd letselschadeadvocaat past en een tarief van maximaal € 180,00 per uur redelijk is. Daarnaast maakt Bovemij bezwaar tegen het aantal bestede uren, met name gelet op het opvoeren van tijd voor het aanvragen van een toevoeging, intern overleg en reistijd. Een tijdsbesteding van maximaal twaalf uur voor het opstellen van het verzoekschrift en de correspondentie daarbij en vier uur voor de zitting is redelijk, aldus Bovemij.

4.17.

De rechtbank acht het uurtarief van € 260,00 weliswaar aan de hoge kant, maar niet bovenmatig hoog. De advocaat van [de verzoeker] heeft ter zitting onweersproken toegelicht dat zij ruime ervaring heeft in het voeren van letselschadeprocedures. Het uurtarief van een gespecialiseerd (LSA-)letselschadeadvocaat ligt in de regel ook hoger. De rechtbank is van oordeel dat bij het rekenen van een uurtarief van € 260,00 echter wel mag worden verwacht dat de zaak efficiënt en voortvarend wordt behandeld. Daarvan is, gelet op de inhoud en overzichtelijkheid van de zaak, geen sprake. Niet alleen is de rechtbank met Bovemij van oordeel dat het rekenen van het volledige uurtarief voor het aanvragen van een toevoeging, het voeren van intern overleg en de reistijd naar de rechtbank niet redelijk is, maar ook het aantal aan de zaak bestede uren na indiening van het verzoekschrift (ruim acht uur zonder de zitting en de reistijd) acht de rechtbank bovenmatig veel. De redelijke kosten voor het opstellen van het verzoekschrift en de verdere behandeling van de zaak als bedoeld in artikel 6:96 lid 2 BW zullen door de rechtbank dan ook worden begroot op (18,7 uren × € 260,00, vermeerderd met 21% btw en griffierecht van € 90,00 =) € 5.973,02 inclusief btw. Gelet op het feit dat aansprakelijkheid van Bovemij niet is komen vast te staan, bestaat voor veroordeling van Bovemij in (een percentage van) deze kosten geen aanleiding.

4.18.

De rechtbank zal deze uitspraak niet uitvoerbaar bij voorraad verklaren, zoals [de verzoeker] vraagt, omdat niet rechtstreeks tegen een beschikking in een deelgeschilprocedure kan worden opgekomen. Dit volgt uit artikel 1019bb Rv. Rechtbank Gelderland 1 december 2025, ECLI:NL:RBGEL:2025:12056