RBROT 110226  niet ingeklapte kraan op vrachtwagen botst op viaduct; niet in transportstand zetten kraan is ondeskundig; geen dekking op werkmaterieelverzekering vanwege uitsluitingsgrond

5.1.

Omdat Allianz statutair gevestigd is in België, rijst de vraag of de rechtbank bevoegd is. Dat is het geval, omdat de rechtsbetrekking tussen partijen ter vrije bepaling van partijen staat en Allianz in de procedure is verschenen zonder de rechtsmacht van de Nederlandse rechter te betwisten (vergelijk artikel 9 aanhef en onder a Rv en artikel 26 Brussel I bis-Verordening).

5.2.

In artikel 16 van de op de verzekering toepasselijke polisvoorwaarden is opgenomen dat Nederlands recht van toepassing is op de verzekeringsovereenkomst. Partijen zijn dus terecht van de toepasselijkheid van Nederlands recht uitgegaan.

5.3.

Tussen partijen is niet in geschil dat botsen een verzekerde gebeurtenis is en dat de verzekering in beginsel dan ook dekking biedt voor de schade aan de autolaadkraan. Het geschil spitst zich toe op de vraag of Allianz een beroep kan doen op de uitsluiting van artikel 4.2 van de polisvoorwaarden. De rechtbank is van oordeel dat dit beroep slaagt en licht dat in het hiernavolgende toe.

5.4.

Over de van toepassing zijnde polisvoorwaarden hebben partijen niet onderhandeld. In een dergelijk geval is de uitleg daarvan met name afhankelijk van objectieve factoren zoals de bewoordingen waarin de desbetreffende bepaling is gesteld, gelezen in het licht van de polisvoorwaarden als geheel en eventueel de toelichting daarop. Verder is uitgangspunt dat het een verzekeraar vrijstaat om in de polisvoorwaarden de grenzen te omschrijven waarbinnen zij bereid is dekking te verlenen.

5.5.

Bredenoord heeft gewezen op een ‘verzekeringskaart’ van Allianz van 29 december 2023. Daarop is vermeld dat onder de uitgebreide cascodekking, die Bredenoord heeft afgenomen, werkmaterieel onder meer is verzekerd tegen schade die ontstaat “door menselijk handelen en/of nalatigheid”. Allianz heeft daartegen aangevoerd dat de inhoud van de verzekeringskaart niet door partijen is overeengekomen en geen onderdeel uitmaakt van de verzekeringsovereenkomst. De verzekeringskaart is volgens Allianz slechts bedoeld als informatief document en heeft niet dezelfde juridische waarde als de polisvoorwaarden.

5.6.

De rechtbank overweegt dat de rechtsverhouding tussen partijen in beginsel wordt bepaald door hetgeen zij zijn overeengekomen, in dit geval (louter) het polisblad en de bijbehorende voorwaarden. Op de verzekeringskaart staat expliciet vermeld dat deze alleen een samenvatting geeft van de verzekering, en dat in de polisvoorwaarden uitgebreid staat waarvoor iemand wel en niet is verzekerd. Bovendien dateert de verzekeringskaart van na het afsluiten van de verzekering, waardoor Bredenoord haar verwachtingen over de overeengekomen dekking daar niet op heeft kunnen baseren. Bredenoord kan daarom geen rechten ontlenen aan discrepanties tussen de verzekeringskaart en de polisvoorwaarden.

5.7.

De rechtbank stelt voorop dat de chauffeur van Bredenoord een fout heeft gemaakt door de autolaadkraan niet in de transportstand te zetten alvorens met de vrachtwagen te gaan rijden. In de handleiding van de autolaadkraan is opgenomen hoe deze in de transportstand moet worden gezet, met daarbij expliciete waarschuwingen dat als niet aan deze instructies wordt voldaan acuut levensgevaar voor de bestuurder en anderen bestaat, en dat de correcte transportstand na elke samenvouwprocedure door de bestuurder gecontroleerd moet worden. Dat de chauffeur de instructies niet correct heeft uitgevoerd en daarmee een fout heeft gemaakt, wordt ook niet betwist door Bredenoord.

5.8.

Allianz stelt zich op het standpunt dat hiermee gegeven is dat de chauffeur de autolaadkraan ondeskundig heeft gebruikt, zodat de in de polisvoorwaarden opgenomen uitsluiting van toepassing is. Bredenoord heeft aangevoerd dat de fout van de chauffeur niet duidt op ondeskundig gebruik in de zin van artikel 4.2 van de polisvoorwaarden. Volgens Bredenoord is het gebruik van de autolaadkraan geëindigd op het moment dat de chauffeur daarmee het laatste aggregaat op de vrachtwagen had geladen, en valt het vervolgens transporteren van de autolaadkraan niet onder het gebruik daarvan. Het niet in de transportstand zetten van de autolaadkraan is dus weliswaar een fout, maar geen “ondeskundig gebruik”, aldus Bredenoord.

5.9.

De rechtbank is van oordeel dat tot het gebruik van de autolaadkraan redelijkerwijs ook het behoorlijk en conform instructies afronden van de (eigenlijke) werkzaamheden behoort. De autolaadkraan moet, als daarmee gereden gaat worden, aan het eind van iedere laad-en-los-sessie in de transportstand worden gezet. Het inklappen van de autolaadkraan vormt daarmee een wezenlijk onderdeel van de werkzaamheden die met de kraan worden verricht. Daarom kan het correct inklappen van de kraan redelijkerwijs niet anders worden begrepen dan als onderdeel van het gebruik van de kraan. Anders gezegd: zonder het correct inklappen van de kraan is het gebruik ervan niet tot een einde gekomen. Dat wordt bevestigd door de handleiding van de autolaadkraan, waarin staat dat de correcte transportstand na elke samenvouwprocedure gecontroleerd moet worden door de chauffeur. Daarmee krijgt het in de transportstand zetten van de autolaadkraan als onderdeel van het gebruik daarvan extra zwaarte; het is een niet te veronachtzamen (eind)stap in het werken met en dus het gebruik van de autolaadkraan.

5.10.

Bredenoord heeft tijdens de mondelinge behandeling een vergelijking gemaakt met het transporteren van een wasmachine. Dat transport vereist dat de trommel wordt vastgezet met fixeerbouten, anders kan de wasmachine beschadigd raken. Volgens Bredenoord is het transporteren van de wasmachine geen gebruik daarvan; het niet-bevestigen van de fixeerbouten voor een verhuizing is dus geen “ondeskundig gebruik” van de wasmachine. De rechtbank overweegt dat die vergelijking mank gaat omdat een wasmachine in beginsel is bedoeld om op één vaste plek te worden aangesloten en gebruikt. Een wasmachine wordt over het algemeen dan ook slechts sporadisch getransporteerd, terwijl een autolaadkraan is gemonteerd op een vrachtwagen en wordt gebruikt om op verschillende locaties te laden en lossen. Het in de transportstand zetten van de autolaadkraan behoort daarmee tot de standaardwerkzaamheden bij het gebruik daarvan, waardoor dit gebruik wezenlijk afwijkt van het fixeren van een wasmachinetrommel.

5.11.

De door de chauffeur van Bredenoord gemaakte fout heeft dus betrekking op het gebruik van de autolaadkraan. Het niet in de transportstand zetten – en het niet controleren daarvan – voorafgaand aan transport is evident in strijd met de instructies. Dit betekent dat het hier relevante gebruik ondeskundig was als bedoeld in de polisvoorwaarden. Het plaatsvinden van het verzekerd voorval (de botsing) is het gevolg van dit ondeskundig gebruik. Als de kraan correct was ingeklapt, zou de vrachtwagen immers niet tegen het viaduct zijn gebotst. Niet van belang is dus of de kraan op het moment van de botsing nog in gebruik was.

5.12.

De andere door Bredenoord aangevoerde omstandigheden, zoals het mogelijk niet werken van het waarschuwingssysteem en het niet althans moeilijk door de achteruitkijkspiegel kunnen constateren dat de autolaadkraan al dan niet is ingeklapt, maken het misschien voorstelbaar dat niet direct is gehandeld door de chauffeur toen hij is gaan rijden, maar die omstandigheden doen niet af aan het ondeskundige gebruik dat daaraan vooraf is gegaan. Aan het voorgaande doet ook niet af dat het niet inklappen van de autolaadkraan voor de chauffeur zelf een aanzienlijk veiligheidsrisico met zich mee heeft gebracht en dat hij geen enkel voordeel zou halen uit deze fout of uit het eventueel negeren van het waarschuwingssysteem. Dat het een heftige ervaring is geweest voor de chauffeur kan de rechtbank begrijpen, maar dat maakt niet dat zijn fout niet als ondeskundig gebruik van de autolaadkraan moet worden gekwalificeerd.