RBDHA 200426 burn-out/PTSS wn-ster RIVM/RWS; geen billijke vergoeding; geen aansprakelijkheid, geen beroepsziekte

4.1.

Het gaat in deze zaak om de vraag of de Staat ernstig verwijtbaar heeft gehandeld tegenover [verzoekende partij] . Anders dan [verzoekende partij] heeft betoogd is de kantonrechter van oordeel dat niet is gebleken van ernstig verwijtbaar handelen van de zijde van de Staat. Daartoe wordt als volgt overwogen.

4.2.

[verzoekende partij] stelt in de eerste plaats dat sprake is van een onveilige werkomgeving bij het RIVM waaraan [verzoekende partij] is blootgesteld en wat heeft bijgedragen aan zijn arbeidsongeschiktheid. In dat kader heeft [verzoekende partij] aangevoerd dat hij tijdens zijn dienstverband bij het RIVM lid was van de ondernemingsraad en aldaar vaak meldingen heeft ontvangen van medewerkers over onveilige werksituaties. Het incident met [naam 5] is daar een voorbeeld van, aldus [verzoekende partij] . [verzoekende partij] stelt dat hij met haar alle loketten binnen het RIVM is afgegaan om te zoeken naar een oplossing, maar dat het RIVM niets heeft gedaan.

4.3.

4.4.

Aan het gestelde ernstig verwijtbaar handelen heeft [verzoekende partij] verder ten grondslag gelegd dat er sprake was van een hoge werkdruk waardoor [verzoekende partij] structureel heeft gewerkt op zijn roostervrije maandag. [verzoekende partij] stelt dat hij dit vaak ter sprake heeft gebracht en heeft verzocht om versterking, maar dat het RIVM daar niets mee deed. In dat verband wijst [verzoekende partij] op een drietal e-mails van 30 november 2022, 7 maart 2023 en 26 april 2023. Uit die e-mails blijkt dat [verzoekende partij] bij zijn leidinggevende aangeeft dat hij “de steeds groeiende DVP niet in mijn eentje kan blijven doen”, dat hij soms werk moet laten vallen of ’s avonds en op zijn roostervrije maandag moet doorwerken (e-mail 30 november 2022). Ook geeft [verzoekende partij] in zijn e-mail van 30 november 2022 aan dat de hoeveelheid werk die hij aan kan zijn grens allang heeft bereikt. Op 7 maart 2023 schrijft [verzoekende partij] dat hij in zijn eentje heel DVP zit te doen en dat hij zijn stinkende best doet om iedereen vanuit zijn positie te ondersteunen en dat hij meer dan zijn best niet kan doen. Hij vraagt om begrip. In de e-mail van 26 april 2023 schrijft [verzoekende partij] vervolgens dat hij de maandagen vanaf 2022 heeft gewerkt en dat hij die niet kon opnemen als tijd voor tijd en ook geeft hij nogmaals aan dat hij in zijn eentje DVP heeft moeten bedienen. Ter zitting heeft [naam 2] (stafhoofd RIVM) verklaard dat [verzoekende partij] inderdaad heeft aangegeven dat de werkdruk hoog is en dat vanuit het RIVM aan [verzoekende partij] is gezegd dat hij de werkzaamheden niet op zijn roostervrije maandag moet uitvoeren, waardoor ook voor de organisatie zichtbaar zou worden dat de werkzaamheden niet af zouden komen als [verzoekende partij] niet zou overwerken. [verzoekende partij] betwist dat dit tegen hem is gezegd. Wat daar verder ook van zij, naar het oordeel van de kantonrechter is voldoende komen vast te staan dat [verzoekende partij] op zijn roostervrije maandagen heeft gewerkt. Dit wordt door [naam 2] immers ook erkend. Dat het RIVM zou hebben aangegeven dat hij dit niet moest doen, doet daaraan niet af en blijkt verder ook nergens uit. Dit leidt evenwel niet tot het oordeel dat sprake is van ernstig verwijtbaar handelen aan de zijde van de Staat. Vast staat dat [verzoekende partij] een drietal e-mails heeft verstuurd over de werkdruk en het werken op zijn roostervrije maandag. De eerste e-mail is verstuurd op 30 november 2022 en de volgende pas op 7 maart 2023. De kantonrechter begrijpt dat [verzoekende partij] daarmee wil onderbouwen dat het RIVM over die periode niets heeft gedaan om de werkdruk te verlichten, maar naar het oordeel van de kantonrechter blijkt uit de e-mails onvoldoende dat de werkdruk voor [verzoekende partij] dusdanig hoog was dat dit invloed had op zijn welbevinden. Alleen in de e-mail van 30 november 2022 schrijft [verzoekende partij] dat de hoeveelheid werk die hij aan kan zijn grens heeft bereikt. Daarna heeft hij een opmerking van dergelijke strekking niet meer gemaakt en dus ook pas op 7 maart 2023 weer een e-mail verstuurd over de werkdruk. Evenmin is vast komen te staan dat [verzoekende partij] op een andere manier te kennen heeft gegeven bij het RIVM dat de werkdruk dusdanig hoog was dat hij er psychisch of lichamelijk onder heeft geleden. Tot slot is niet gebleken dat het RIVM (zodanige) druk op hem heeft uitgeoefend om de werkzaamheden koste wat het kost af te ronden waardoor hij psychisch onder druk gezet zou zijn.

4.5.

Vast staat dat [verzoekende partij] op 11 april 2023 een e-mail heeft verstuurd aan 19 directe collega’s om zijn vertrek bij het RIVM aan te kondigen. In die e-mail heeft hij melding gemaakt van misstanden. Ter illustratie daarvan heeft hij meerdere e-mails bijgevoegd, waaronder de e-mail van [naam 5] aan de RIVM-bedrijfsarts waarin zij – kort gezegd – aan geeft niet meer verder te willen leven. Ook is bijgevoegd de reactie van [verzoekende partij] op de e-mail van [naam 5] en de e-mail van de advocaat van [naam 5] aan het RIVM. [verzoekende partij] stelt zich op het standpunt dat van schending van een integriteitsnorm geen sprake was, omdat hij toestemming had van [naam 5] om de informatie te delen. De kantonrechter volgt [verzoekende partij] niet in zijn stellingen dat de schorsing en berisping van het RIVM onterecht waren en het integriteitsonderzoek ontoereikend, onzorgvuldig en onrechtmatig was. Vast staat dat [verzoekende partij] een e-mail heeft rondgestuurd met vertrouwelijke privacygevoelige medische informatie over een collega. Begrijpelijk is dat het RIVM daar onderzoek naar wilde doen. Uit het onderzoeksrapport volgt dat het RIVM het van belang achtte of [naam 5] toestemming had gegeven om die specifieke informatie te delen. Met [verzoekende partij] is de kantonrechter van oordeel dat het omslachtig is dat [verzoekende partij] uiteindelijk zelf met [naam 5] contact heeft moeten opnemen om haar te laten verklaren of zij wel of geen toestemming had gegeven om de informatie te delen. De wijze waarop dit is gegaan, maakt echter niet dat het RIVM ernstig verwijtbaar jegens [verzoekende partij] heeft gehandeld. Dat [naam 5] niet reageert op verzoeken van het RIVM kan hem niet verweten worden. Dat het voornemen tot strafoplegging uiteindelijk wordt omgezet in een waarschuwing maakt dit evenmin. [verzoekende partij] heeft immers vertrouwelijke privacygevoelige medische informatie over een collega rondgestuurd aan 19 collega’s, die daar helemaal geen betrokkenheid bij hadden. Uit het e-mailbericht van [naam 5] blijkt weliswaar dat zij toestemming heeft gegeven om misstanden aan de kaart te stellen, maar met het RIVM is de kantonrechter van oordeel dat daaruit geenszins blijkt dat [naam 5] ook toestemming heeft gegeven om ook haar medische en vertrouwelijke informatie met de collega’s te delen.

4.6.

[verzoekende partij] is vervolgens per 1 juni 2023 overgestapt naar RWS. [verzoekende partij] stelt zich op het standpunt dat de situatie daarna door zijn leidinggevende, [naam 6] , is geëscaleerd en dat hij is weggepest. De kantonrechter begrijpt uit de stukken dat op 5 juli 2023 een gesprek heeft plaatsgevonden tussen onder andere [verzoekende partij] en [naam 6] en dat [verzoekende partij] tijdens dat gesprek melding heeft gemaakt van de schorsing en het integriteitsonderzoek bij het RIVM. [naam 6] verwijt [verzoekende partij] daarna dat hij daar niet eerder melding van heeft gemaakt en ook heeft zij de kwestie doorgezet aan juridische zaken voor advies. Daar is [verzoekende partij] het niet mee eens. Naar het oordeel van de kantonrechter is het begrijpelijk dat RWS het van belang achtte te weten wat er speelde met betrekking tot het integriteitsonderzoek dat liep bij het RIVM. Dat daarbij op voorhand de afdeling juridische zaken is ingeschakeld zodat de situatie beoordeeld kon worden levert geen verwijtbaar handelen op. Niet gebleken is dat de situatie door toedoen van RWS verder is geëscaleerd.

4.7.

Op 17 juli 2023 meldt [verzoekende partij] zich vervolgens ziek. Anders dan [verzoekende partij] heeft gesteld is niet gebleken dat RWS haar re-integratieverplichtingen heeft geschonden. Uit de verslagen van de bedrijfsarts volgt dat [verzoekende partij] volledig arbeidsongeschikt was en dat re-integratie niet verstandig werd geacht. De kantonrechter begrijpt uit de stukken dat RWS heeft getracht om een kennismakingsgesprek te organiseren met het nieuwe afdelingshoofd en dat zij mediation heeft aangeboden om de werkrelatie te normaliseren. [verzoekende partij] stelt dat RWS heeft nagelaten een (correct) plan van aanpak op te stellen. Uit de stellingen van RWS volgt echter dat [verzoekende partij] meerdere malen bezwaar heeft gemaakt tegen de formuleringen zoals opgenomen in het plan van aanpak en dat RWS het daarop meerdere malen heeft aangepast. Dat is door [verzoekende partij] niet weersproken. [verzoekende partij] verwijt RWS verder dat zij geen contact met hem heeft opgenomen tijdens zijn ziekteperiode. Daarbij miskent [verzoekende partij] dat de bedrijfsarts gedurende lange periode in zijn adviezen contact tussen [verzoekende partij] en zijn leidinggevenden heeft afgeraden. Daar komt bij dat RWS in december 2023 ook aan de bedrijfsarts advies heeft gevraagd over de wijze waarop contact diende te worden onderhouden. De kantonrechter is dan ook van oordeel dat niet gebleken is dat RWS haar re-integratieverplichtingen heeft geschonden. Dit oordeel vindt tevens steun in de WIA-beoordeling van het UWV alwaar de arbeidsdeskundige de re-integratie inspanningen van de werkgever voldoende heeft bevonden.

4.8.

[verzoekende partij] heeft zich verder nog op het standpunt gesteld dat zijn loon ten onrechte met 30% is gekort omdat RWS ten onrechte heeft geoordeeld dat geen sprake is van een beroepsziekte in de zin van artikel 8.2 CAO Rijk. Dit standpunt wordt niet gevolgd. RWS heeft zorgvuldig gehandeld waar het betreft de behandeling van het beroepsziekteverzoek van [verzoekende partij] . Zij heeft immers een onafhankelijk medisch adviseur ingeschakeld, het loon 100% doorbetaald gedurende het onderzoek en aanvullende afspraken met [verzoekende partij] gemaakt over de kosten. Dat RWS de conclusie van de medisch adviseur opvolgt kan haar niet worden verweten en kan evenmin als ernstig verwijtbaar worden aangemerkt.

4.9.

[verzoekende partij] was het met het oordeel van de medisch adviseur niet eens en heeft een second opinion gevraagd en in dat kader Mediathos ingeschakeld. Mediathos heeft onderzoek gedaan naar het causaal verband tussen de gestelde schending van de zorgplicht van de werkgever van [verzoekende partij] en zijn arbeidsongeschiktheid. De medisch adviseur komt tot de conclusie dat het zeer aannemelijk is dat er sprake is van een causaal verband. In zijn advies schrijft de medisch adviseur “Op basis van bovenstaande bronnen is er sprake van een consistent verhaal en beloop van ervaren buitensporig karakter in dé verhouding binnen het werk en de werkomstandigheden, zowel bij het RIVM als bij RWS.” Ook heeft de medisch adviseur het over “deze buitensporige werkomstandigheden”. Dit alles wordt echter niet van enige onderbouwing voorzien. Niet duidelijk wordt om wélke buitensporige werkomstandigheden het dan zou gaan en wat er dan zou zijn gebeurd. Naar het oordeel van de kantonrechter kan aan de hand van het rapport van Mediathos dan ook niet worden vastgesteld dat sprake zou zijn van een causaal verband tussen de door [verzoekende partij] gestelde schending van de zorgplicht van de Staat en de arbeidsongeschiktheid van [verzoekende partij] , voor zover al zou komen vast staan dat de Staat haar zorgplicht zou hebben geschonden hetgeen – zoals hiervoor is overwogen – niet het geval is.

4.10.

Het voorgaande leidt tot de slotsom dat niet is gebleken dat de arbeidsongeschiktheid van [verzoekende partij] het gevolg is van het ernstig verwijtbaar handelen van de Staat. Op grond van hetgeen in de voorgaande paragrafen is overwogen is immers de conclusie dat niet is gebleken dat de Staat ernstig verwijtbaar heeft gehandeld jegens [verzoekende partij] . De gevraagde ontbinding op die grond zal daarom worden afgewezen. Dit betekent dat er ook geen grond is voor een billijke vergoeding. Omdat de Staat een zelfstandig tegenverzoek heeft ingediend, hoeft [verzoekende partij] niet in de gelegenheid gesteld te worden zijn verzoek in te trekken.

4.11.

De Staat heeft een zelfstandig tegenverzoek ingediend om de arbeidsovereenkomst te ontbinden vanwege een verstoorde arbeidsverhouding, zodanig dat van hem in redelijkheid niet kan worden gevergd de arbeidsovereenkomst te laten voortduren. Een arbeidsovereenkomst kan alleen worden ontbonden als daar een redelijke grond voor is. In de wet is bepaald wat een redelijke grond is. Ook is voor ontbinding vereist dat herplaatsing van de werknemer binnen een redelijke termijn niet mogelijk is of niet in de rede ligt.

4.12.

[verzoekende partij] verzet zich niet tegen het verzoek tot ontbinding van de arbeidsovereenkomst en erkent dat de arbeidsverhouding ernstig en duurzaam is verstoord. Aldus is sprake van een redelijke grond voor ontbinding op grond waarvan het verzoek zal worden toegewezen. Gelet op het feit dat de arbeidsverhouding ernstig en duurzaam is verstoord en het (medisch gezien) in het belang van [verzoekende partij] is dat het dienstverband op zo kort mogelijke termijn wordt beëindigd, ligt herplaatsing niet in de rede.

4.13.

De conclusie is dat de kantonrechter het verzoek van de Staat zal toewijzen en dat de arbeidsovereenkomst met toepassing van artikel 7:671b lid 9, onderdeel a, BW zal worden ontbonden met ingang van 1 juni 2026. Dat is de datum waarop de arbeidsovereenkomst bij regelmatige opzegging zou zijn geëindigd (opzegtermijn van twee maanden), verminderd met de duur van deze procedure en met het vereiste dat vanaf de datum van deze beschikking tot aan de ontbindingsdatum nog ten minste een maand dient te resteren.

4.14.

Partijen zijn het erover eens dat [verzoekende partij] recht heeft op een transitievergoeding ter hoogte van € 17.442,22 bruto. Betaling van deze vergoeding binnen vijf dagen na dagtekening van de beschikking zal worden afgewezen, omdat op grond van de wettelijke regeling de Staat gehouden is om de transitievergoeding te betalen binnen een maand na de dag waarop de arbeidsovereenkomst is geëindigd. De wettelijke rente is dan ook pas vanaf die datum verschuldigd (artikel 7:686a lid 1 BW).

4.15.

[verzoekende partij] heeft verzocht om bij een ontbinding op verzoek van de Staat een billijke vergoeding toe te kennen gelijk aan de door hem verzochte billijke vergoeding in het verzoek, alsmede de in het verzoek genoemde overige vergoedingen aan hem toe te kennen, zijnde de betaling van de overuren, het ten onrechte ingehouden loon, het opgebouwde maar niet genoten verlof, de vergoeding van de materiële en immateriële schades, de buitengerechtelijke kosten en de vergoeding van de integrale proceskosten. De kantonrechter zal deze verzoeken hierna bespreken.

4.16.

Hiervoor is geoordeeld dat geen sprake is van ernstig verwijtbaar handelen aan de zijde van de Staat, zodat er geen grond is voor toekenning van een billijke vergoeding. Dat verzoek zal daarom worden afgewezen. Dit betekent dat ook geen grond is voor toekenning van een immateriële schadevergoeding.

4.17.

Datzelfde geldt voor de materiële schadevergoeding waarop [verzoekende partij] aanspraak maakt. [verzoekende partij] maakt in dat verband immers aanspraak op vergoeding van de kosten voor het medisch advies van Mediathos. Hij stelt dat hij deze kosten heeft moeten maken om de schade en aansprakelijkheid van de Staat te kunnen vaststellen. Zoals hiervoor is overwogen is niet komen vast te staan dat de Staat ernstig verwijtbaar heeft gehandeld jegens [verzoekende partij] . Daarmee is ook niet komen vast te staan dat sprake is van een beroepsziekte in de zin van artikel 8 van de CAO Rijk. Er is dan ook geen grondslag voor toewijzing van de materiële schadevergoeding.

4.18.

[verzoekende partij] maakt aanspraak op betaling van overuren ter hoogte van € 15.456,29 bruto aan achterstallig loon inclusief IKB over 2022 en een bedrag van € 4.186,08 bruto inclusief IKB over 2023. Daarnaast maakt [verzoekende partij] aanspraak op de wettelijke verhoging van 50% ter hoogte van € 9.821,19 bruto. Ter onderbouwing van zijn verzoek stelt [verzoekende partij] dat hij bij het RIVM in 2022 en een deel van 2023 noodgedwongen op de maandagen heeft gewerkt, terwijl hij formeel op de maandagen vrij was. Zoals onder 4.4. al overwogen staat vast dat [verzoekende partij] op de maandagen heeft overgewerkt. De Staat wordt niet gevolgd in zijn betoog dat het overwerk niet is opgedragen en dat deze overuren daarom niet uitbetaald hoeven te worden. De leidinggevende bij het RIVM heeft weliswaar niet expliciet aan [verzoekende partij] opgedragen om op zijn vrije dag te werken, maar die wist wel dat [verzoekende partij] op zijn vrije dagen zat te werken. Dat heeft [verzoekende partij] immers in e-mails aangegeven. Bovendien is ter zitting ook erkend dat de werkdruk hoog was. De Staat stelt expliciet tegen [verzoekende partij] te hebben gezegd niet op zijn vrije dag te werken, zodat zichtbaar wordt waar de pijnpunten in de organisatie zitten. [verzoekende partij] heeft betwist dat dergelijke gesprekken zijn gevoerd. Nu de Staat die gesprekken niet heeft weten te onderbouwen moet het ervoor worden gehouden dat hij [verzoekende partij] niet heeft gewaarschuwd die werkzaamheden niet uit te voeren. Daardoor heeft de Staat onvoldoende maatregelen getroffen [verzoekende partij] te weerhouden om op zijn vrijde dagen te werken. Daarmee heeft de Staat die overuren impliciet geaccepteerd. Dit betekent dat in het kader van goed werkgeverschap die overuren aan [verzoekende partij] moeten worden uitbetaald. De Staat heeft geen verweer gevoerd tegen de door [verzoekende partij] overgelegde berekeningen, zodat de kantonrechter de verzochte bedragen aan overuren over 2022 en 2023 ter hoogte van in totaal € 19.642,37 zal toewijzen en de Staat zal veroordelen dit bedrag binnen veertien dagen na dagtekening van de beschikking aan [verzoekende partij] te betalen. De kantonrechter ziet aanleiding de wettelijke verhoging te matigen tot 15%, zijnde een bedrag van € 2.946,35.

4.19.

De wettelijke rente over de uitbetaling van de overuren zal worden toegewezen op de hierna onder de beslissing vermelde wijze.

4.20.

[verzoekende partij] maakt aanspraak op ingehouden loon over de periode van 1 november 2024 tot medio juli 2025. Anders dan [verzoekende partij] heeft gesteld heeft de kantonrechter geoordeeld dat niet is komen vast te staan dat sprake is van een beroepsziekte in de zin van artikel 8 CAO Rijk. Dit betekent dat de Staat het loon vanaf 1 november 2024 met 30% mocht korten. Het verzoek van [verzoekende partij] wordt op dit punt dan ook afgewezen.

4.21.

[verzoekende partij] stelt dat hij per 15 december 2025 nog 792 opgebouwde verlofuren heeft openstaan. Hij maakt daarom op basis van een uurloon exclusief IKB ter hoogte van € 34,55 aanspraak op een bedrag van € 31.878,59 bruto inclusief IKB.

4.22.

De kantonrechter volgt de Staat in zijn stelling dat de uitbetaling van openstaande verlofuren een reguliere component van de eindafrekening is. Op dit moment is die vordering nog niet opeisbaar (7:641 BW) en er is evenmin gesteld of gebleken dat de Staat niet zal overgaan tot uitbetaling daarvan. De Staat heeft ter zitting verklaard conform de geldende wettelijke en cao-bepalingen tot afrekening over te gaan voor zover [verzoekende partij] nog aanspraak maakt op uitbetaling van nog niet-genoten verlofuren bij het einde van het dienstverband. Dit verzoek zal daarom worden afgewezen.

4.23.

4.24.

[verzoekende partij] heeft op straffe van een dwangsom verzocht de Staat te veroordelen om binnen tien dagen na dagtekening van de beschikking de correcte bruto-netto specificaties van de aan hem toe te kennen bruto bedragen aan hem te verstrekken. Dit verzoek zal worden toegewezen, met dien verstande dat de kantonrechter geen aanleiding ziet om aan deze veroordeling een dwangsom te verbinden. Gesteld noch gebleken is immers waarom de Staat niet aan deze veroordeling zou voldoen. Daarnaast zal de termijn op veertien dagen na dagtekening van de beschikking worden gezet.