IGJ 021225 Gezondheidsverschillen en gelijke toegang tot zorg

 IGJ 021225 Gezondheidsverschillen en gelijke toegang tot zorg

Gelijke toegang tot zorg staat onder druk omdat zorg voor grote groepen mensen vaak niet begrijpelijk of niet passend is. Door verschillen in taalvaardigheid, gezondheidsvaardigheden, achtergrond en leefomstandigheden sluit zorg niet altijd aan bij wat patiënten nodig hebben. Dit vergroot gezondheidsverschillen. Dat betekent dat patiënten moeite hebben met het vinden, begrijpen en gebruiken van gezondheidsinformatie. Zorgorganisaties kunnen dit verbeteren door begrijpelijke communicatie, aandacht voor uiteenlopende doelgroepen en zorg die beter aansluit op de wensen en mogelijkheden van de patiënt.

Als de zorg niet is afgestemd op de persoon, is er een grotere kans op ongelijke toegang tot zorg en uiteindelijk op gezondheidsverschillen. Daarom keek de IGJ in 2025 naar:

Begrijpelijke zorg.
Dat betekent dat mensen informatie kunnen vinden, begrijpen en gebruiken. Denk aan een duidelijk aanmeldproces, begrijpelijke uitleg of eenvoudige brieven met duidelijke instructies.
Passende zorg.
Dat betekent dat de zorg aansluit bij iemands behoeften, achtergrond en mogelijkheden. Niet iedereen herkent zich in het bestaande zorgaanbod of voelt zich welkom in de zorg. Verschillen in cultuur, taal, gender, opleidingsniveau of stress door bijvoorbeeld schulden beïnvloeden wat iemand nodig heeft en hoe goed de zorg daarop aansluit.

Wat horen we van patiënten?
In 2025 sprak de IGJ met patiënten, cliënten en naasten over begrijpelijkheid in de zorg. Daaruit bleek dat driekwart van hen moeite heeft met het begrijpen van zorginformatie. Veel mensen kregen geen of onduidelijke uitleg. Zij vonden de gebruikte taal te moeilijk. Ook is het lettertype in brieven of folders soms te klein. Of zij misten naast mondelinge uitleg schriftelijke informatie om later terug te kunnen lezen. Soms is informatie alleen digitaal beschikbaar, zoals digitale afspraken of folders. Daarmee wordt geen rekening gehouden met verschillen in (digitale) gezondheidsvaardigheden van mensen.
 

Wat zien we bij zorgorganisaties?
We vroegen zorgorganisaties en zorgnetwerken wat zij doen om te zorgen dat informatie door de patiënt wordt begrepen en dat de zorg aansluit bij de patiënt. Dat bleek erg verschillend te zijn. Er zijn organisaties die geen aandacht hebben voor het onderwerp, maar er zijn ook organisaties en netwerken die hier al heel ver in zijn. IGJ.nl