Overslaan en naar de inhoud gaan

Stichting PIV 010102 Het gezin als schadelijder

Stichting PIV 010102 Het gezin als schadelijder

Voorwoord

Op 30 maart 2001 heeft de Stichting Personenschade Instituut van Verzekeraars (PIV) in samenwerking met Studiecentrum Kerckebosch haar eerste Jaarconferentie gehouden. Nu het PIV ‘bij vriend en vijand’ steeds meer wordt gezien als kenniscentrum op het gebied van personenschade, is besloten elk jaar (in beginsel op de laatste vrijdag van maart) een jaarconferentie te organiseren, waarvoor steeds een thema zal worden gekozen dat én actueel is én aanleiding kan geven tot ruime discussie.

In 2001 was het thema ‘Het gezin als schadelijder’. Tot voor kort ging het bij de vergoeding van personenschade eigenlijk alleen om de schade van het slachtoffer zelf. Mede ten gevolge van recente wetgeving en jurisprudentie, is dat nu wat anders. Over de (on)wenselijkheden en de gevolgen van dit fenomeen is op 30 maart 2001 veel behartigenswaardigs gezegd. Niet alleen door de acht inleiders, maar nadien ook in de verschillende workshops. Aan de inleiders is gevraagd respectievelijk vóór dan wel tegen de stelling te pleiten.

Met name op initiatief van de dagvoorzitter Han Wansink en PIV-adviseur Jan Misana is besloten het niet hierbij te laten, maar een en ander ook in gedrukte vorm vast te leggen. Het resultaat daarvan is deze uitgave. Ik dank hierbij de auteurs voor hun boeiende artikelen. Hoewel de in dit boek behandelde thema’s vooral in een juridisch kader zijn geplaatst, bestond behoefte aan een beschrijving van (de plaats van) het gezin in een ander en ruimer kader. Hiertoe is prof.dr. Eduard Kimman (hoogleraar Bedrijfsethiek VU) benaderd. Ik ben hem dan ook zeer erkentelijk dat hij hieraan een zo mooie invulling heeft gegeven.

Het PIV hoopt – ook – met deze uitgave te kunnen bijdragen aan de verdere professionalisering van de behandeling van personenschade, zo mogelijk in combinatie met enige standaardisering van het regelingsproces.

Een van de doelstellingen van het PIV is het pro-actief benaderen van nieuwe ontwikkelingen op het gebied van vergoeding van personenschade en het initiëren van toegepast onderzoek op die terreinen. Zoals hierna in hoofdstuk 5 wordt uitgewerkt, is de opstelling van verzekeraars bij de vraag, of ook aan anderen dan het slachtoffer een recht op smartengeld zou toekomen, een goed voorbeeld van een pro-actieve opstelling. Het PIV heeft hierbij een belangrijke voortrekkersrol gespeeld. Dit is vooral ingegeven door de gedachte dat verzekeraars in het verleden nu niet bepaald voorop hebben gelopen als het gaat om vernieuwingen in ons rechtstelsel, hetgeen eigenlijk ook niet hun taak is.

Daarentegen is defensief gedrag bij ontwikkelingen in het recht ook niet altijd goed, zeker nu de impact van ‘aansprakelijkheidsvergoedingen’ steeds groter wordt, bijvoorbeeld ten gevolge van een afkalvend sociaal verzekeringsstelsel. Vandaar de gedachte hier om als PIV pro-actief op te treden, toen duidelijk werd dat in de literatuur meer en meer wordt gepleit voor uitbreiding van de categorie rechthebbenden bij smartengeld. Ook een aantal lopende procedures inzake smartengeld voor nabestaanden (met veelal trieste casusposities) vormde aanleiding voor deze opstelling. Daarbij komt nog dat een kenniscentrum als het PIV ook gehouden is af en toe zijn nek uit te steken.

Als eerste is daartoe op 13 april 1999 een brainstormsessie georganiseerd. Hierbij waren aanwezig ± 25 representanten van verzekeraars, zowel personenschadedeskundigen als managers (twee eigenschappen die elkaar tegenwoordig immers vrijwel uitsluiten). Mede naar aanleiding van een inleidende verhandeling door mr. S.D. Lindenbergh werd stevig gediscussieerd. De grote meerderheid was van mening dat verzekeraars niet alleen ‘dwars moeten liggen’ bij dit soort ontwikkelingen in ons rechtsgevoel, maar hierbij een initiërende rol zouden dienen te vervullen.

Vervolgens heeft het PIV een expertmeeting georganiseerd op 12 juni 2000, waarbij – naast verzekeraars – ook vertegenwoordigers waren van LSA, ASP, ANWB, Ministerie van Justitie, Slachtofferhulp Nederland, NIVRE en de wetenschap (wél was iedereen à titre personnel uitgenodigd!). De rode draad van de uitkomsten van de discussie was:

  • Er moet een smartengeld voor nabestaanden komen;
  • De wetgever moet dit regelen; en
  • De kring van gerechtigden en de omvang van de vergoeding moeten – zoveel mogelijk – worden genormeerd.

Tevens was de meerderheid van de aanwezige ‘niet-verzekeraars’ van mening dat de wettelijke uitbreiding niet beperkt moet worden tot smartengeld voor nabestaanden, maar dat ook gezinsleden van ernstig (en blijvend) gewonden in aanmerking moeten komen voor smartengeld (vergelijk de Baby Joost-casus).

Mede hiertoe organiseerde het PIV nog een vervolgmeeting op 22 maart 2001, waarbij grotendeels dezelfde personen aanwezig waren als op 12 juni 2000, aangevuld met enige medische adviseurs. Doel van deze vervolgmeeting was te onderzoeken of het begrip ‘ernstig blijvend letsel’ nader zou kunnen worden afgebakend; en zo ja, welke criteria hierbij een rol zouden moeten spelen. Hoewel dit een uiterst weerbarstige materie betreft, was ook op 22 maart 2001 wel een zekere consensus over een aantal relevante criteria ter zake (zie hierna in hoofdstuk 5).

Mede gezien het feit dat de Directie Wetgeving van het Ministerie van Justitie op 1 februari 2001 een aantal vragen had gesteld aan het Verbond van Verzekeraars omtrent een mogelijke uitbreiding van de kring van gerechtigden bij smartengeld, moest het Verbond een standpunt ter zake bepalen, waartoe het PIV om advies werd gevraagd. Het antwoord van verzekeraars gaf de Minister van Justitie weer belangrijke bouwstenen voor zijn brief aan de Tweede Kamer d.d. 20 juni 2001, waarin hij zijn ideeën kenbaar maakt ten aanzien van een mogelijke wettelijke regeling van affectieschade.

Uit bovenstaande feiten en omstandigheden zal het duidelijk zijn geworden dat verzekeraars een flinke inbreng hebben gehad bij de gedachtevorming hiertoe. Dit zullen zij ook in de toekomst dienen te doen (en die rol moet hen ook worden ‘gegund’) bij eventuele andere relevante wijzigingen in ons aansprakelijkheids- en/of schadevergoedingsrecht.

F. Theo Kremer
Directeur Stichting PIV
Januari 2002

↑