RBDHA 030726 whiplash apotheker; partijen gebonden aan gezamenlijke neurologische expertise

4.1.

In geschil tussen partijen is of de rapportage van [neuroloog 2] kan dienen als uitgangspunt voor de juridische beoordeling van de verzoeken van [verzoekster] .

4.2.

Partijen hebben [neuroloog 2] in gezamenlijk overleg ingeschakeld. Partijen zijn daarom in beginsel gebonden aan de inhoud van het door [neuroloog 2] uitgebrachte rapport. Dit is alleen anders als er zwaarwegende en steekhoudende bezwaren bestaan tegen (de inhoud of wijze van totstandkoming van) de rapportage. Hiervan is onder meer sprake wanneer de rapportage niet voldoet aan de daaraan te stellen eisen van onpartijdigheid, consistentie, inzichtelijkheid en logica of als de deskundige zijn werkzaamheden niet op een deugdelijke wijze heeft verricht.

4.3.

NN betoogt dat sprake is van zwaarwegende en steekhoudende bezwaren tegen het rapport van [neuroloog 2] . De bezwaren van NN zien op:

1. onjuiste feitelijke mededelingen van [verzoekster] over bewusteloosheid en geheugenverlies;
2. de aard en de ernst van de geweldsinwerking;
3. de diagnose FNS (functioneel-neurologische-systeem stoornis).

4.4.

In de eerste plaats is NN het niet eens met de conclusies van [neuroloog 2] omdat die in relevante mate berusten op feitelijke mededelingen van [verzoekster] die volgens NN aantoonbaar onjuist zijn. NN stelt dat [neuroloog 2] zijn diagnose van mogelijk licht traumatisch hersenletsel uitdrukkelijk baseert op de anamnetische mededelingen van [verzoekster] over kortdurende amnesie en/of bewusteloosheid na het ongeval. [verzoekster] verklaarde tegenover [neuroloog 2] dat zij zich de klap van de aanrijding van achteren kan herinneren, maar van de daaropvolgende vijftien tot twintig minuten niets meer weet en dat een politieman haar later vertelde dat ze waarschijnlijk bewusteloos is geweest. Deze mededelingen zijn volgens NN niet in overeenstemming met de vroegste beschikbare documentatie. Neuroloog [neuroloog 1] noteerde drie weken na de aanrijding: “Patiënte weet alles nog en kreeg direct last van de nek, het hoofd was later.”.

4.5.

Daarnaast bevat het dossier een ongedateerde eigen verklaring van [verzoekster] waarin zij het ongeval en de ontwikkelingen daarna in grote details beschrijft zonder enige melding van bewusteloosheid of geheugenverlies. Ook het SEH-bericht vermeldt geen bewusteloosheid, verwardheid, desoriëntatie of andere commotionele verschijnselen. De mededelingen over bewusteloosheid en geheugenverlies zijn pas geruime tijd na de aanrijding gedaan en zijn daarmee, gelet op het gegeven dat de vroegste documentatie het meest betrouwbaar is, niet geloofwaardig.

4.6.

NN vindt het bovendien opvallend dat het concept rapport van [neuroloog 2] vermeldde: “waarschijnlijk is ze niet bewusteloos geweest” en dat de passage over de politieman en het geheugenverlies pas na de reactie van [verzoekster] op het concept in het definitieve rapport is opgenomen. De conclusie over mogelijk licht traumatisch hersenletsel is dus gebaseerd op anamnetische informatie die door de overige feiten in het dossier wordt weersproken. Daarom kan het rapport van [neuroloog 2] volgens NN op dit punt niet als uitgangspunt dienen.

4.7.

Verder is NN van mening dat ook de aard en ernst van de geweldsinwerking vooral is gebaseerd op anamnetische informatie. De latere vaststelling van de geringe geweldsinwerking door OAN kon [neuroloog 2] niet bij de beoordeling meenemen, maar was volgens NN wel relevant.

4.8.

NN betoogt dat [neuroloog 2] niet zelf de diagnose FNS heeft gesteld. [neuroloog 2] heeft deze diagnose overgenomen dan wel aangenomen van psycholoog [psychotherapeut 1] , terwijl dat is strijd is met de richtlijnen. NN baseert dit op het volgende.

4.9.

Vraag 4, op bladzijde 13 van het rapport van [neuroloog 2] , luidt:

4.10.

Dit is volgens NN in strijd met de richtlijnen van de WMSR (Richtlijnen Functieverlies – vijfde editie, 1.1.2 aanbevelingen, onder 15), namelijk:

4.11.

NN trekt hieruit de conclusie dat [neuroloog 2] voor de beperkingen geen verklaringen geeft die op zijn vakgebied liggen.

4.12.

De rechtbank gaat voorbij aan de bezwaren van NN tegen het rapport van [neuroloog 2] . Naar het oordeel van de rechtbank is geen sprake van zwaarwegende en steekhoudende bezwaren. Zij motiveert dit als volgt.

4.13.

4.14.

Om die reden moeten de bevindingen van [neuroloog 2] tussen partijen tot uitgangspunt worden genomen. NN kan niet achteraf, als de uitkomsten van de gezamenlijke rapportage van 27 januari 2021 haar niet bevallen en er pas in 2023 een onderzoek is uitgevoerd naar de impact van het ongeval, alsnog aanvullende vragen stellen en dan in dit stadium nog verlangen dat er aanvullend psychologisch en neurologisch onderzoek wordt gedaan of verder onderzoek wordt gedaan naar de impact van het ongeval. Dat had NN allemaal kunnen aankaarten in het kader van de gezamenlijke expertise en dat heeft zij niet gedaan. Van een redelijk handelend verzekeraar mag onder deze omstandigheden worden verwacht dat zij zich conformeert aan het rapport van een in gezamenlijk overleg ingeschakelde deskundige.

4.15.

Daar komt overigens bij dat alle bezwaren die NN heeft geuit tegen het rapport van [neuroloog 2] onder de gegeven omstandigheden onvoldoende zwaarwegend en steekhoudend zijn om het rapport van [neuroloog 2] terzijde te schuiven.

4.16.

Met betrekking tot de onjuiste feitelijke mededelingen van [verzoekster] over bewusteloosheid en geheugenverlies geldt dat dit in de anamnese is opgenomen, terwijl NN zelf constateert dat [neuroloog 2] ook kennis heeft genomen van medische stukken waaruit volgt dat [verzoekster] niet bewusteloos is geweest. NN speculeert dan ook voor zover zij stelt dat [neuroloog 2] zijn conclusies uitsluitend heeft gebaseerd op de – volgens NN onjuiste – anamnese van [verzoekster] .

4.17.

Ook het bezwaar van NN dat de aard en de ernst van de geweldsinwerking te gering zou zijn geweest voor de klachten die [neuroloog 2] in zijn rapportage als ongevalsgevolg duidt, is onvoldoende zwaarwegend en steekhoudend. Met de door OAN uitgevoerde ongevalsanalyse kan NN een en ander niet aantonen. Het onderzoek is uitgevoerd zonder voldoende kennis van de feitelijke situatie en gang van zaken ten tijde van het ongeval en is gebaseerd op uitgangspunten waarvan niet kan worden vastgesteld dat die overeenkomen met de werkelijke situatie en gang van zaken ten tijde van het ongeval (zie ook hierna 4.29 en 4.30). Dat de aard en de ernst van de geweldsinwerking te gering zou zijn geweest, kan dan ook niet (meer) worden aangetoond, zodat aan dit bezwaar voorbij moet worden gegaan en het rapport van [neuroloog 2] niet kan aantasten.

4.18.

Het bezwaar van NN dat [neuroloog 2] ten onrechte de diagnose FNS heeft gesteld kan het rapport van [neuroloog 2] onder de gegeven omstandigheden ook niet aantasten. De door NN aangehaalde passage uit het rapport (zie 4.9) is niet in strijd met de richtlijnen van de WMSR. De richtlijnen verbieden slechts dat een deskundige zelf beperkingen vaststelt die niet op zijn vakgebied liggen. Dat heeft Van [neuroloog 2] niet gedaan. Hij maakt in de passage duidelijk dat hij zichzelf onvoldoende deskundig acht, waarmee ook duidelijk is dat hij geen verklaringen geeft voor beperkingen die niet op zijn vakgebied liggen. Vervolgens neemt hij de bevindingen van de psychiater tot uitgangspunt en stelt slechts dat het op basis daarvan logisch is te veronderstellen dat de functioneel-neurologische-symptoomstoornis als een rechtstreeks gevolg van het ongeval moet worden beschouwd.

4.19.

Kortom, er is geen sprake van een situatie waarin in dit stadium de bevindingen en conclusies van de deskundige nog ter discussie kunnen worden gesteld, terwijl de bezwaren ook inhoudelijk niet tot een aantasting van het rapport van [neuroloog 2] kunnen leiden. De rechtbank neemt daarom bij de verdere beoordeling van de verzoeken van [verzoekster] het rapport van [neuroloog 2] als uitgangspunt.

4.20.

[verzoekster] verzoekt de rechtbank te bepalen dat haar in het verzoekschrift besproken symptomen en klachten een gevolg zijn van het ongeval van 2 november 2016.

4.21.

Mr. Spronck heeft tijdens de mondelinge behandeling nader toegelicht dat het gaat om de klachten die zijn opgenomen op bladzijde 3 van het rapport van [neuroloog 2] . De rechtbank gaat daarom uit van de klachten zoals die verwoord staan in het rapport van [neuroloog 2] . De rechtbank constateert dat dit dezelfde klachten zijn als de klachten die [verzoekster] expliciet noemt onder I van het petitum van het verzoekschrift. Dit zijn de volgende gezondheidsklachten:

1. persisterende extreme gevoeligheid voor externe prikkels (o.a. licht, geluid, beweging en aanraking);
2. hoofdpijn;
3. nekpijn;
4. misselijkheid;
5. minder evenwicht;
6. duizeligheid;
7. zeer snel vermoeid;
8. grote slaapbehoefte;
9. trager in denken;
10. woordvindingsstoornissen;
11. concentratiestoornissen;
12. vergeetachtigheid.

4.22.

Over het melden van deze klachten door [verzoekster] bij de verschillende artsen, medisch deskundigen en bij [neuroloog 2] bestaat bij partijen geen discussie, zodat de rechtbank van het bestaan van deze gezondheidsklachten uitgaat.

4.23.

Vervolgens is aan de orde of deze gezondheidsklachten door het ongeval zijn veroorzaakt, zoals [verzoekster] stelt en NN betwist. De rechtbank beantwoordt deze vraag bevestigend. Daartoe is het volgende redengevend.

4.24.

Op basis van de verschillende door [verzoekster] overgelegde medische rapporten die zijn opgesteld sinds het ongeval in november 2016 en het rapport van [neuroloog 2] is de rechtbank van oordeel dat [verzoekster] heeft aangetoond dat haar klachtenpatroon plausibel is en dan mogen aan het bewijs van het oorzakelijk verband geen al te hoge eisen worden gesteld, in die zin dat het ontbreken van een specifieke, medisch aantoonbare verklaring voor de klachten niet in de weg staat aan het oordeel dat het bewijs van het oorzakelijk verband geleverd is. Causaal verband (in juridische zin) tussen de klachten en het ongeval is in beginsel voldoende aannemelijk als komt vast te staan dat [verzoekster] voorafgaand aan het ongeval de klachten niet had, de klachten door het ongeval veroorzaakt kunnen worden en een alternatieve verklaring voor de klachten ontbreekt.

4.25.

De rechtbank is van oordeel dat [verzoekster] de klachten voorafgaand aan het ongeval niet had en dat deze klachten pas na het ongeval zijn ontstaan. Dit blijkt uit het volgende.

• -

  Uit het bericht van de SEH blijkt dat [verzoekster] een nekhernia heeft gehad. Tijdens de mondelinge behandeling heeft [verzoekster] toegelicht dat zij heeft genoemd bij de SEH dat zij in 2010/2011 een nekhernia heeft gehad en dat de klachten na maximaal een jaar vanzelf zijn overgegaan. De nekhernia was dus niet actief ten tijde van het ongeval en dat dit anders was blijkt verder ook nergens uit.

• -

  De huisarts van [verzoekster] heeft bij brief van 23 oktober 2018 bericht dat [verzoekster] de huisarts in de twee jaren voorafgaand aan het ongeval tweemaal met andersoortige klachten heeft bezocht.

• -

  Het rapport van [neuroloog 2] vermeldt over de medische voorgeschiedenis en de klachten voor het ongeval (antwoorden op vraag 1b en vraag 2a) alleen een nekhernia in 2011, met spontaan herstel van de pijnklachten.

4.26.

NN wijst er in dit verband nog op dat het arbeidsverleden van [verzoekster] wisselend is en niet volledig objectief in kaart is gebracht. Volgens NN kunnen de context van langdurige inactiviteit en het ontbreken van een activerende benadering het klachtenbeeld mede verklaren. [verzoekster] heeft haar cv overgelegd waaruit weliswaar blijkt dat zij regelmatig van baan is gewisseld, maar daaruit blijkt niet dat zij in de periode voor het ongeval langdurig niet heeft gewerkt. De rechtbank is van oordeel dat NN onvoldoende heeft onderbouwd dat uit het arbeidsverleden van [verzoekster] een medische voorgeschiedenis volgt of kan volgen. Het enkele feit dat [verzoekster] regelmatig van baan wisselde is geen reden om haar arbeidsverleden te betrekken in de vraag of de klachten causaal zijn.

4.27.

[verzoekster] heeft dus geen relevante medische voorgeschiedenis.

4.28.

Vervolgens is de vraag of de klachten van [verzoekster] door het ongeval kunnen worden veroorzaakt. De rechtbank beantwoordt deze vraag bevestigend en licht dit als volgt toe.

4.29.

NN betoogt dat sprake was van een ongeval met een zeer lage impact. Daarom is volgens NN niet zonder meer aannemelijk dat hierdoor klachten zijn ontstaan bij [verzoekster] . Het klachtenbeeld van [verzoekster] is volgens NN extreem en niet passend bij een ongeval zoals dit ongeval. Het contact dat tussen de beide voertuigen heeft plaatsgevonden was zodanig gering dat de daarmee gepaard gaande geweldsinwerking niet uit is gekomen boven de krachten waaraan een menselijk lichaam dagelijks wordt blootgesteld. NN wijst ter onderbouwing op het delta v onderzoek van OAN en op een analyse van Koopman van 21 mei 20151, waaruit volgt dat voor gezonde proefpersonen een achterop botsing met 10 km/uur nog veilig is te doorstaan en pas boven de 20 km/uur risico’s ontstaan. Verder wijst NN op de Richtlijn Whiplash Associated Disorder I/II (2008) waaruit volgt dat er bij verkeersongevallen sterke aanwijzingen zijn dat een impactsnelheid tot circa 15 km/uur geen letsel veroorzaakt. Ten slotte verwijst NN nog naar jurisprudentie.

4.30.

Zoals de rechtbank hiervoor al heeft geoordeeld is, anders dan in de door NN aangehaalde jurisprudentie, sprake is van een vrij summier rapport van OAN en een summiere onderbouwing. Het rapport van OAN is opgesteld op basis van foto’s van (zeer) slechte kwaliteit en een expertiserapport met betrekking tot de schade aan de Peugeot die achterop de auto van [verzoekster] reed. Er is veel onduidelijk gebleven over de toedracht van het ongeval. Zo staat de snelheid van de achterop rijdende auto’s niet vast en evenmin staat de afstand tussen de auto’s vast. Het rapport van OAN is daarom geen betrouwbaar rapport om te kunnen concluderen dat het ongeval alleen een lage snelheidsimpact kan zijn geweest.

4.31.

De gezondheidsklachten van [verzoekster] zijn deels typische whiplashklachten die passen bij een kop-staartbotsing (hoofdpijn, nekpijn, concentratiestoornissen en duizeligheid) en deels atypische klachten, zoals de persisterende extreme gevoeligheid voor externe prikkels (onder andere licht, geluid, beweging en aanraking).

4.32.

Voor whiplashklachten (graad I/II) geldt dat de werkgroep Neurologische Expertise zich sinds 2007 op het standpunt stelt dat het postwhiplash-syndroom moet worden gezien als een chronisch pijnsyndroom zonder neurologisch substraat, waaraan volgens de huidige inzichten door de neuroloog geen percentage functieverlies kan worden toegekend. Het feit dat deskundigen op grond van hun wetenschappelijke standaarden geen aantoonbare medische verklaring voor klachten van de benadeelde kunnen vaststellen, wil echter niet zeggen dat er vanuit juridisch perspectief geen sprake kan zijn van klachten die door een ongeval zijn veroorzaakt. Aangenomen wordt dat whiplashklachten reëel, niet voorgewend, niet ingebeeld en niet overdreven zijn als sprake is van een consistent, consequent en samenhangend patroon van klachten. Ook wordt wel een weerlegbaar vermoeden aangenomen van aanwezigheid van het conditio sine qua non-verband tussen gezondheidsklachten en het ongeval indien a) voor het ongeval geen sprake was van dezelfde of vergelijkbare klachten, b) het ongeval de klachten kan veroorzaken en c) een alternatieve verklaring ontbreekt.2

4.33.

De rechtbank is van oordeel dat de atypische klachten van [verzoekster] niet zo onwaarschijnlijk zijn dat die niet als ongevalsgevolg kunnen worden gezien. [verzoekster] toont een consistent, consequent en samenhangend klachtenpatroon. De artsen hebben geen reden gezien om hieraan te twijfelen en ook [neuroloog 2] schrijft dat de nekpijn en hoofdpijn als gevolg van het ongeval moeten worden beschouwd. De rechtbank neemt daarom aan dat de klachten van [verzoekster] reëel, niet voorgewend, niet ingebeeld en niet overdreven zijn.

4.34.

Een alternatieve (zelfstandige) verklaring voor de klachten is onvoldoende aannemelijk geworden. Het uitgebreide medische dossier van [verzoekster] biedt geen aanknopingspunten voor een alternatieve verklaring voor de klachten.

4.35.

Het voorgaande leidt tot de conclusie dat causaal verband tussen de klachten en het ongeval wordt aangenomen. Het onder 3.1 sub I verzochte zal dan ook op na te melden wijze worden toegewezen.

4.36.

Het onder 3.1 sub II verzochte zal de rechtbank niet toewijzen. Een in opdracht van partijen uitgevoerd verzekeringsgeneeskundig en arbeidsdeskundig onderzoek hebben immers nog niet plaatsgevonden en het is niet aan de rechtbank om zonder dergelijk onderzoek zelf vast te stellen dat de aan het ongeval causale klachten en symptomen leiden tot beperkingen die tot gevolg hebben dat [verzoekster] volledig en duurzaam arbeidsongeschikt moet worden geacht. Dat geldt zelfs in het geval dat dit voor de hand lijkt te liggen.

4.37.

[verzoekster] verzoekt om vergoeding van de kosten die zij heeft gemaakt voor deze deelgeschilprocedure.

4.38.

Artikel 1019aa Rv3 bepaalt dat de rechter de kosten van de deelgeschilprocedure aan de zijde van de benadeelde begroot, waarbij alle redelijke kosten als bedoeld in artikel 6:96 lid 2 BW4 in aanmerking worden genomen. Daarbij moet de rechtbank de dubbele redelijkheidstoets hanteren; zowel het inroepen van de rechtsbijstand als de daarvoor gemaakte kosten moeten redelijk zijn. Dit betekent dat als een deelgeschilprocedure volstrekt onnodig of onterecht is ingesteld, de kosten daarvan niet voor vergoeding in aanmerking komen.

4.39.

Mr. Spronck heeft tijdens de mondelinge behandeling aanspraak gemaakt op een bedrag aan kosten van € 12.400. Dit bedrag is exclusief 21% btw en griffierecht van € 331. Mr. Spronck heeft de hoogte van de kosten als volgt onderbouwd. Mr. Spronck stelt de totale tijdsbesteding aan dit deelgeschil op 40 uur, hoewel de werkelijke tijdsbesteding daar bovenuit gaat. Hij hanteert daarbij een uurtarief van € 310 exclusief 21% btw.

4.40.

NN heeft de hoogte van de door mr. Spronck opgevoerde kosten betwist.

4.41.

NN stelt dat het door mr. Spronck gehanteerde uurtarief van € 310 exclusief btw te hoog is. NN vindt een uurtarief van € 250 exclusief btw redelijk.

4.42.

NN betoogt voor wat betreft de bestede tijd dat er rekening mee moet worden gehouden dat de aan de rechtbank voorgelegde vraag relatief eenvoudig is, hoewel het om een omvangrijk dossier gaat. Daarbij komt dat [verzoekster] meerdere malen van belangenbehartiger is gewisseld, waardoor de zaak voor mr. Spronck nieuw was en onnodig herbestudering vergde. NN stelt voor om aan te sluiten bij de tabel in het artikel van mr. Van en mr. Salhi5, waarnaar ook mr. Spronck verwijst. Mr. Spronck betoogt dat de zaak voor wat betreft de complexiteit kan worden ingedeeld op de grens van categorie 4 (complex) en categorie 5 (uitzonderlijk) als genoemd in dat artikel.

4.43.

De rechtbank is van oordeel dat het verzoek een overzichtelijke kwestie betreft als bedoeld in categorie 3 (gemiddeld) van voormelde tabel. De rechtbank acht het door mr. Spronck begrote aantal uren in combinatie met het gehanteerde uurtarief – met inachtneming van de door NN geuite kritiek – niet redelijk. De rechtbank neemt daarbij in aanmerking dat mr. Spronck pas na 24 juli 2025 bij de zaak betrokken is en dat [verzoekster] voordien drie andere belangenbehartigers heeft gehad. Verder neemt de rechtbank in aanmerking dat mr. Spronck een advocaat is met expertise op het gebied van letselschade. De rechtbank acht een tijdsbesteding van in totaal 20 uur daarom redelijk en acht een uurtarief van € 250 redelijk.

4.44.

Gezien het voorgaande zal de rechtbank de kosten in deze procedure in redelijkheid begroten op een bedrag van € 7.893,50 (25 uur x € 250 te vermeerderen met 21% btw en met het betaalde griffierecht van € 331).