Overslaan en naar de inhoud gaan

Stichting PIV 010106 Tijd is geld

Stichting PIV 010106 Tijd is geld

Voorwoord

“Zou je dit vanavond thuis eens rustig willen lezen? Ik heb het uitgeschreven, want het is te ingewikkeld om even kort te vertellen.” Een rustig maar indringend verzoek, kort na mijn verkiezing in de Tweede Kamer, van een vriendelijke en bescheiden man. Thuis lees ik het verhaal van een slachtoffer van een aanrijding. Letselschade. Hij is al ongeveer tien jaar verwikkeld in de bekende procedures. De aansprakelijkheid op zich is geen punt van discussie. Maar wel de omvang van de schade. Keuringsartsen en vage medewerkers van een verzekeringsmaatschappij. Zijn contact is inmiddels een schaderegelingbureau. Daar heeft de verzekeringsmaatschappij de afwikkeling aan uitbesteed. Had zich gepresenteerd als een onafhankelijke adviseur. Maar onafhankelijk van wie, vroeg hij zich inmiddels af. Ik heb hem daarna zelfs een keer thuis bezocht. Dan merk je hoe ook de hele sociale omgeving is betrokken bij zo’n procedure. Zo’n onderwerp laat je daarna niet meer los.

Ik ben daarna nog vele keren benaderd door slachtoffers die het zicht op de voortgang van de afwikkeling van hun letselschade waren verloren. Heel vaak hebben mensen oprecht geen idee waar het ‘vast zit’. U moet echt beginnen met de bijdrage van Hulsman. Het slachtoffer, daar gaat het om. “Gelukkig dekt de verzekering de schade”, is volgens haar vaak een van de eerste gedachten. Maar daarna begint het lange en vele wachten, op van alles en nog wat en vooral op informatie en … op jezelf; tot je weer ‘de oude’ wordt. De regelgeving is op zich prima, maar volgens haar werken al die wetten, rechten en regels alleen maar als de mensen daar goed mee werken. Eens. Dat is precies de reden waarom er inmiddels Kamerbreed belangstelling is voor de voortgang in letselschadezaken. Te vaak werkt dat namelijk niet.

Want ook al ben ik (nog) van de oppositie, ik was het geheel eens met Minister Donner van Justitie toen hij schreef: “Procedures moeten sneller worden, minder duur, minder conflictueus en minder belastend.” Dat was mij uit het hart gegrepen. Lange procedures zijn immers zeer belastend voor de slachtoffers en hun naasten, zeer frustrerend bovendien, duur en soms letterlijk ziekmakend.

Al moeten we aan de andere kant wel realistisch blijven. Gemiddeld genomen zijn de cijfers over letselschadeprocedures best heel redelijk. Tussen de 50- en 60-duizend keer per jaar stelt een slachtoffer een verzekeraar aansprakelijk voor letselschade. Ongeveer driekwart daarvan is het gevolg van een verkeersongeval. Dan is er vaak weinig discussie over de aansprakelijkheid zelf. En na een jaar of vier, vijf is nog slechts een procent of 4 à 5 niet afgerond. Neem daarbij dat het bij serieus letsel gemiddeld alleen al ongeveer twee jaar duurt, voordat er redelijkerwijs kan worden gesproken van wat dan heet: de medische eindtoestand. Maar aan de andere kant zijn gemiddelde cijfers volgens mij de meest verhullende cijfers die worden gepresenteerd. Bij drie procedures van een jaar en één van tien jaar lijkt het gemiddeld wel mee te vallen.

Maar zelfs bij procedures die wél binnen een redelijke termijn zijn afgerond, zijn te vaak onnodig stevige discussies over het medische traject, herkeuringen en … de buitengerechtelijke kosten. Met name die laatste post blijkt merkwaardigerwijs niet zelden een nog belangrijker twistpunt te zijn dan de letselschade zelf. Van Dijk legt precies uit waarom. Overigens hoor ik inmiddels positieve reacties over de nieuwe richtlijn met betrekking tot de bevoorschotting voor dit werk. Tijd is ook voor de belangenbehartiger geld. Hij onthult verder dat belangenbehartigers tot de invoering van de tijdregistratiesystemen het dossier eenvoudigweg wogen om een indicatie te krijgen voor de rekening.

“Dus u kent de boeven goed!”, is de reactie van een glimlachende Minister Hoogervorst. Ik kijk naar de uitzending van Netwerk van maandag 30 januari 2006. Onderwerp: Ziektekosten en de rol van de verzekeraars. En ik dacht net aan het voorwoord dat ik na deze uitzending mag gaan schrijven voor dit boek. Vaak wordt bij trage procedures als eerste gedacht aan de vertragende rol van verzekeraars. Lang niet altijd terecht. Na deze ‘aanmoediging’ lees ik de bijdrage van Kremer met extra belangstelling. En daar staat goed nieuws. Iedere procedure die langer dan drie jaar duurt, moet tussentijds worden geëvalueerd. Waarom duurt dit zolang en waar zitten de geschilpunten. Zo zetten we een stap vooruit, zou ik menen. Dit soort procedures heeft namelijk het grote gevaar in zich dat partijen blijven praten en onderhandelen. Een gemakkelijke en eenvoudige ingang bij een rechter of andere geschillenbeslechter is mijns inziens de finishing touch bij dit voorstel. Waarom altijd alleen maar die zeer tijdrovende bodemprocedures? Sterker nog, als ‘tot op de bodem’ wordt gegaan, lijkt voor partijen zelf de tijd stil te gaan staan. Waarom niet veel vaker al in een eerder stadium een deelconflict afdoen in een of meer korte gedingen? Dat zouden rechtbanken actief als ‘service’ moeten aanbieden, zo is mijn opvatting. Met niet lijdelijke, maar actieve rechters. Maar een klein percentage gaat naar de rechtbank. Maar als partijen daar eenmaal zijn, dan krijgen ze nog te vaak teveel tijd voor hun geld. Er moet een goede en vaak betere balans worden aangebracht tussen recht en tijd. Bij zware onderhandelingen wordt een gerechtelijke procedure zo eerder een dreigend dan een wenkend perspectief. Tijdverloop heeft ook nadelen voor de verzekeraar, betoogt Kremer beargumenteerd.

Mocht u door die dreiging te laat naar de rechtbank stappen, dan verjaart het achterliggende vorderingsrecht nog niet, zo legt Van Gerner uit.

Tijd blijkt ook onverwachte voordelen te hebben voor de hoogte van de schadevergoeding, zo legt Lups heel precies uit. Als de advocaat niets doet, dient hij de financiële belangen van zijn cliënt. Het enkele tijdverloop leidt tot een hogere vergoeding. Lups rekent dat heel precies voor. Na lezing kent rekenrente geen geheimen meer. En ook de geheime tijd wordt onthuld.

Slachtoffers hebben vaak allemaal een partner, familie en vrienden. Daarom vraagt Lindenbergh terecht ook aandacht voor deze aspecten. En verlies van tijd is maar beperkt vergoedbaar voor die derden. Terwijl de impact enorm kan zijn, voeg ik daar zelf aan toe. Tijd is in het schadevergoedingsrecht vaak – ten onrechte – geen geld.

Tromp schrijft over methoden om tijd te besparen. Dan zie je opeens weer hoe beangstigend veel instanties een rol spelen in dit type procedures. Eén onafhankelijk keuringsinstituut, dat zou werken voor allen, lijkt mij alleen al om die reden een geweldige sprong voorwaarts. “Communicatie, communicatie, communicatie”, is zijn devies. Inzichtelijk gemaakt door het gebruik van kleuren. Rood staat voor vuur en warmte. In theorie voor emotie, gevoel en intuïtie. “Rode opmerkingen zijn de enige opmerkingen die men niet hoeft te motiveren”, aldus Tromp. Dat neem ik mee naar de Kamer.

Ook het door Castro bepleite care management zou betekenisvol kunnen bijdragen aan versnelling. Daarbij hoort dan dat beter geëxpliciteerd wordt wat een slachtoffer te wachten staat. In alle fasen van het proces: de behandelingsfase, de revalidatiefase en de re-integratiefase.

Het is zo gemakkelijk opgeschreven. En de regelgeving is op zich voldoende duidelijk. Snel persoonlijk contact zoeken met het slachtoffer, erkenning en begrip tonen, maximale openheid betrachten door niet strategisch om te gaan met bijvoorbeeld medische informatie, brieven daarom bijvoorbeeld ook altijd in afschrift sturen aan direct belanghebbenden zou ik menen, niet treuzelen, niet al te competitief zijn, snel rapporteren als deskundige, meer openheid – ook over de cijfers, een werkbare werklast voor schaderegelaars, als slachtoffer niet onnodig wisselen van belangenbehartiger, enz., enz., enz. Werkelijk iedere ‘deelnemer’ kan bijdragen aan verbetering en versnelling.

Ik zie en lees echt goede ontwikkelingen. Dit boek en het nadenken over de factor tijd in het geheel is er daar een van. Hulde voor dit initiatief. Verder las ik in het dagblad Trouw van 29 juni 2005 dat Stichting De Ombudsman en verzekeraar Interpolis samen gaan proberen om lang slepende ‘pijndossiers’ vlot te trekken. Een zeer lovenswaardig initiatief. Dan geef je handelend uiting aan goede wil. Maar wie volgt?

En omdat ik inmiddels ook sterk voor meer normering ben, procedureel en bijvoorbeeld voor schadeposten als huishoudelijke hulp en smartengeld, verwacht ik ook veel van het zogenoemde Tilburgse project. Natuurlijk, dan leveren partijen soms iets in op de individuele gerechtigheid, maar wel in het belang van meer rechtvaardigheid voor allen.

Tot het schrijven van dit voorwoord dacht en sprak ik veel over rechtszekerheid, de voorspelbaarheid van het recht. Maar rechtszekerheid is niets, of hooguit inkt, zonder tijdszekerheid. Dat is het effect van het lezen van dit boek. “Want alleen als je geld hebt, is de tijd niet duur” parafraseer ik het Klein Orkest in Over de muur.

Het kan niet anders of Artoos zal een verzekeraar inspireren tot de volgende slogan met dito gedrag: “Wat de man is voor de vrouw, is de verzekeraar voor jou”.

Mr. A. Wolfsen¹

Bestand(en)
↑